Nicolas Sarkozy, pierwszy były prezydent Francji, który odbywa wyrok sądowy w więzieniu, nazywany był hiperaktywnym prezydentem; ambitny i bez reszty oddany polityce, budził sprzeczne reakcje. Dla prawicy wciąż jest ważnym autorytetem. Krytycy zarzucali mu ostentacyjny styl i upodobanie do bogactwa.
W polityce francuskiej obecny był przez cztery dekady, kolejno jako: radny, mer, deputowany, minister, prezydent Francji w latach 2007-12. Kierował prawicową partią Unia na rzecz Ruchu Ludowego (UMP), kontynuatorką gaullistowskiej prawicy, obecnie noszącą nazwę Republikanie (LR).
Sarkozy urodził się w 1955 roku w Paryżu, w rodzinie imigranta z Węgier. Ukończył prywatną katolicką szkołę średnią, a później prawo na Uniwersytecie Paryskim i politologię w paryskim Instytucie Nauk Politycznych. Odróżniało go to od większości elity rządzącej, której członkowie są absolwentami prestiżowej Kraowej Szkoły Administracji (ENA). Karierę polityczną rozpoczął w 1974 roku. W 1977 r. wszedł do rady miejskiej zamożnej podparyskiej miejscowości Neuilly-sur-Seine. W 1983 r. – w wieku 28 lat – objął stanowisko jej mera.
Jako protegowany Jacquesa Chiraca (mera Paryża, premiera i późniejszego prezydenta) był prawą ręką Edouarda Balladura (premiera w latach 1992-95). W wieku 34 lat został deputowanym, cztery lata później ministrem budżetu i rzecznikiem rządu (marzec 1993 – styczeń 1995) Balladura, dzięki czemu zyskał dużą popularność. Później poróżnił się z Chirakiem, który w swych pamiętnikach zarzucił Sarkozy’emu, że jest „porywczy, pochopny i zbyt pewny siebie”. Jednak Chirac udzielił mu później poparcia w jego staraniach o prezydenturę.
Od maja 2002 do marca 2004 r. Sarkozy pełnił funkcję ministra spraw wewnętrznych, a następnie ministra gospodarki w gabinecie Jean-Pierre’a Raffarina. Od maja 2005 roku Sarkozy był ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Dominique’a de Villepin. Jako szef MSW prowadził restrykcyjną politykę imigracyjną i ostrą walkę z przestępczością, kładąc nacisk na kwestie bezpieczeństwa. Ostrą krytykę, głównie środowisk imigranckich i lewicy, wzbudziły komentarze Sarkozy’ego w trakcie jesiennych zamieszek na przedmieściach Paryża w 2005 roku, kiedy jako szef MSW nazwał mieszkańców tych rejonów „hołotą”. To sprawiło, że niektórzy krytycy porównywali Sarkozy’ego do ówczesnego przywódcy skrajnej prawicy Jean-Marie Le Pena.
Od 2007 roku Sarkozy, już jako prezydent, zaangażował się w działania mające na celu zahamowanie nielegalnej imigracji. Jednocześnie był zwolennikiem dyskryminacji pozytywnej mającej na celu zmniejszenie bezrobocia wśród młodzieży. Za jego prezydentury zapadły też niekonwencjonalne decyzje personalne: Rachida Dati została ministrą sprawiedliwości jako pierwsza w rządzie Francji kobieta pochodząca z Afryki Północnej, a socjalista Bernard Kouchner stanął na czele MSZ.
Gdy jego kadencja prezydencka dobiegała końca, bezrobocie było największe od dekady. Niemniej Sarkozy był też jednym z inicjatorów polityki europejskiej w reakcji na kryzys finansowy w 2008 roku. Przeprowadził też niepopularne, ale potrzebne reformy, jak podniesienie wieku emerytalnego z 60 do 62 lat, i uelastycznił przepisy o 35-godzinnym tygodniu pracy wprowadzonym za rządów socjalistów.
W polityce zagranicznej Sarkozy określał siebie jako zwolennika więzi transatlantyckiej, choć był przeciwnikiem prowadzonej przez USA wojny w Iraku. Za jego rządów, w 2011 roku, Francja stanęła na czele międzynarodowej interwencji zbrojnej w Libii, która pomogła obalić Muammara Kadafiego. W 2008 roku Sarkozy był jednym z przywódców europejskich, którzy na szczycie NATO sprzeciwili się przyjęciu Ukrainy i Gruzji do Sojuszu. Podczas wojny rosyjsko-gruzińskiej w 2008 roku o Osetię Południową prowadził rozmowy z przywódcą Rosji Władimirem Putinem o zakończeniu konfliktu.
Krytyków Sarkozy’ego zrażał „nadaktywny” styl jego prezydentury i zbyt częsta obecność w mediach; zarzucano mu też, że jest prezydentem bogatych. Początkiem takiego wizerunku prezydenta była kolacja w luksusowej restauracji przy Polach Elizejskich, gdzie w 2007 roku świętował zwycięstwo wyborcze w towarzystwie gwiazd i biznesmenów. Krytykowano również wakacje, które zaraz potem spędził na luksusowym jachcie należącym do biznesmena, jednego z najbogatszych ludzi w kraju.
W 2012 roku Sarkozy przegrał wybory prezydenckie z socjalistą Francois Hollande’em, stając się pierwszym od 1981 roku prezydentem, który nie został wybrany na drugą kadencję. Próbował jeszcze powrócić do polityki w 2016 roku, ale wówczas prawica zdecydowała się wystawić jako kandydata byłego premiera Francois Fillona.
Krótko po zakończeniu prezydentury Sarkozy musiał stanąć przed sądem z powodu podejrzeń dotyczących finansowania kampanii prezydenckiej, ale w pierwszej takiej sprawie (sprawa Bettencourt) został uniewinniony. Następnie postawiono mu zarzuty dotyczące próby wyłudzenia informacji o dotyczących go procesach sądowych. W ich wyniku w 2021 roku stał się pierwszym powojennym prezydentem Francji skazanym za korupcję i handel wpływami. Nie odbywał kary w zakładzie karnym, ale w domu, nosząc bransoletkę elektroniczną. Natomiast wyrok pięciu lat więzienia w procesie dotyczącym finansowania kampanii prezydenckiej przez Libię oznaczał, że kara będzie wykonywana w więzieniu, choć Sarkozy odwołuje się do sądu wyższej instancji.
Sarkozy nie jest jednak pierwszym byłym prezydentem, który został skazany przez francuski sąd. W 2011 r. Jacques Chirac został skazany na dwa lata więzienia w zawieszeniu w sprawie dotyczącej fikcyjnych etatów w urzędzie miasta Paryża w czasie, gdy był merem stolicy.
Przed ponad dekadę od zakończenia prezydentury Sarkozy zachował wpływ na prawicy francuskiej, dla której wciąż jest autorytetem. Prezydent Emmanuel Macron przyjmował go regularnie jako byłego szefa państwa. Latem br. media nagłośniły spotkanie Sarkozy’ego z szefem skrajnie prawicowego Zjednoczenia Narodowego (RN) Jordanem Bardellą.
Z Paryża Anna Wróbel (PAP)