Literacka Nagroda Nobla trafiła w tym roku do Węgra László Krasznahorkaiego za „wizjonerskie dzieło, które przypomina nam o sile sztuki w samym środku apokaliptycznej grozy”. Pisarz znany jest w Polsce jako autor takich powieści, jak „Szatańskie tango”, Melancholia sprzeciwu”, „Wojna i wojna”.
László Krasznahorkai to wielki pisarz z tradycji środkowej Europy, tradycji Franza Kafki i Thomasa Bernharda z ich charakterystycznym poczuciem absurdu i groteski – podkreśla Szwedzka Akademia w uzasadnieniu decyzji.
László Krasznahorkai urodził się 5 stycznia 1954 r. w Gyuli na południu Węgier. Studiował prawo na uniwersytetach w Segedynie oraz Budapeszcie. Ostatecznie zdobył dyplom na wydziale humanistycznym Uniwersytetu Loránda Eötvösa w ramach specjalności hungarystyczno-nauczycielskiej. Jego pierwsza nowela „Tebenned hittem” ukazała się w 1977 r. na łamach „Mozgó Világ”. W latach 1977–1982 pracował jako dokumentalista w Gondolat Könyvkiadó, od 1982 r. pozostaje pisarzem niezależnym.
Pisarz spotkał się z dużym uznaniem: Susan Sontag nazwała Krasznahorkaiego „mistrzem apokalipsy cytującym Gogola i Melville’a”, a W.G. Sebald pisał o nim: „uniwersalność wizji Krasznahorkaiego rozwiewa wszystkie wątpliwości dotyczące współczesnej literatury”. W 1993 r. otrzymał nagrodę dla najlepszej książki w Niemczech (Bestenliste-Preis) za „Melancholię sprzeciwu”.
Od 1985 r. jego przyjaciel Béla Tarr kręci filmy niemal wyłącznie na podstawie jego książek. W ten sposób powstały „Szatańskie tango” oraz „Harmonie Werckmeistera”. Pracowali również razem przy ostatnim filmie Tarra, „Koniu turyńskim”, a autor pomagał reżyserowi w każdej istotnej kwestii.
Otrzymał wiele nagród i odznaczeń, między innymi najważniejszą nagrodę państwową, Nagrodę Kossutha, nagrodę Brücke Berlin, America Award? czy National Book Award w kategorii najlepsze tłumaczenie.
W listopadzie 2010 r. László Krasznahorkai był gościem 2. Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie. (PAP)
Dyr. Węgierskiego Instytutu Kultury o Krasznahorkaim: niektóre jego powieści są jak jedno wielkie zdanie
László Krasznahorkai to autor wyjątkowy, jego książki przypominają jedno wielkie zdanie. Krąży dowcip, że jeśli jesteś trochę starszy, to lepiej nawet nie zaczynaj czytać jego powieści – powiedział PAP Gáspár Keresztes, dyrektor Węgierskiego Instytutu Kultury.
Literacka Nagroda Nobla trafiła w tym roku do Węgra László Krasznahorkaiego za „wizjonerskie dzieło, które przypomina nam o sile sztuki w samym środku apokaliptycznej grozy”.
– Krasznahorkai od czasu zdobycia nagrody Bookera w 2015 r. był wśród najczęściej wymienianych kandydatów do Nobla. Wreszcie przewidywania się sprawdziły, z czego się bardzo cieszymy. On sam został kiedyś zapytany, czy marzy o tej nagrodzie. Mówił wówczas, że każdy pisarz o niej marzy, więc jest to dla nas wszystkich chwila radości – powiedział PAP Gáspár Keresztes.
– Krasznahorkai należy do naszych najwybitniejszych pisarzy. Jest konsekwentny w tworzeniu swojego świata pisarskiego i znany z bardzo długich zdań. Krąży taki dowcip, że jeśli jesteś trochę starszy, to lepiej nawet nie zaczynaj czytać László Krasznahorkaiego. Można bowiem odnieść wrażenie, że niektóre jego powieści to jedno zdanie rozpisane na całą książkę – dodał Keresztes.
Jak tłumaczył, laureat tegorocznego Nobla jest uważany za moralistę, a jego ogląd świata uchodzi za na wskroś pesymistyczny, choć w niektórych jego dziełach można znaleźć również elementy humoru.
– Jeśli chodzi o jego stosunek do ojczyzny – znany jest z niepochlebnych opinii na temat rodzimej polityki i społeczeństwa. To Węgier, ale od 20-30 lat bardziej obywatel świata. Czasami mieszka na Węgrzech, pomieszkuje w Niemczech, a czasami w Japonii. Żyje w ciągłym ruchu – ocenił dyrektor instytutu.
W Polsce wydano niektóre jego książki – „Melancholię sprzeciwu”, „Wojnę i wojnę” czy „Szatańskie tango”.
– Krasznahorkai odwiedził Polskę 11 lat temu w związku z premierą „Melancholii sprzeciwu”. Polacy dobrze znają go także dlatego, że jest stałym i najwierniejszym współpracownikiem wybitnego reżysera Béli Tarra. Najważniejsze filmy Tarra powstały właśnie we współpracy z László, który był ich scenarzystą – chociażby „Koń turyński”. Reżyser stworzył też słynną adaptację „Szatańskiego tanga”.(PAP)
maku/ miś/