Prezydent USA Donald Trump wycofał w nocy z czwartku na piątek zaproszenie do Rady Pokoju dla premiera Kanady Marka Carneya. Nie podał przyczyny tej decyzji.

„Szanowny panie premierze Carney: niniejszym informuję, że Rada Pokoju wycofuje skierowane do pana zaproszenie dotyczące przystąpienia Kanady do najbardziej prestiżowej Rady Liderów, która kiedykolwiek powstała. Dziękuję za uwagę!” – napisał Trump w serwisie Truth Social.

We wtorkowym przemówieniu na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos Carney powiedział m.in., że dawny porządek świata załamuje się, mocarstwa używają ekonomicznej integracji jako broni, a coraz bardziej widoczna jest tendencja niektórych państw, by dostosowywać się do wymogów silniejszych. Podkreślił jednak, że kraje średniej wielkości nie są bezsilne i mogą tworzyć sojusze. Wystąpienie Kanadyjczyka odbiło się szerokim echem w światowych mediach.

Trump zainaugurował Radę Pokoju w czwartek w Davos. Tłumaczył, że jest to gremium, które ma współpracować z ONZ przy rozwiązywaniu konfliktów na świecie.

W niedzielę Carney potwierdził, że prezydent USA zaproponował mu dołączenie do tej instytucji. Zaznaczył też, że jego kraj nie będzie płacić za stałe miejsce w Radzie Pokoju, co według nieoficjalnych informacji ma kosztować ponad 1 mld dolarów.

Z Waszyngtonu Natalia Dziurdzińska (PAP)

Mark Carney – premier Kanady, krytyk Donalda Trumpa, zwolennik związków z Europą (sylwetka)

Mark Carney od blisko roku sprawuje urząd premiera Kanady. 60-letni polityk krytykuje prezydenta USA Donalda Trumpa, pogłębił współpracę z UE, wspiera Ukrainę, Danię i Grenlandię. W ostatnich dniach zdobył rozgłos szeroko komentowanym wystąpieniem w Davos, w którym mówił o załamaniu się dawnego porządku świata.

Dawny porządek świata się załamuje, a mocarstwa używają integracji ekonomicznej jako broni – ostrzegał we wtorek Carney podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos.

Podkreślił, że to koniec „przyjemnej historii i początek brutalnej rzeczywistości”. Nawiązując do eseju Vaclava Havla, dodał, że w tej nowej sytuacji państwa „o średniej sile”, takie jak Kanada, nie są „bezsilne”.

W samej Kanadzie wystąpienie Carneya zostało uznane za jedno z najistotniejszych w historii kraju. W Europie jego przemówienie komentowano jako dobitny, ale realistyczny głos sprzeciwu wobec polityki Trumpa, chociaż Carney ani razu nie wymienił w nim nazwiska amerykańskiego prezydenta.

Carney został zaprzysiężony na 24. premiera Kanady 14 marca 2025 r., po zastąpieniu w roli lidera Liberałów premiera Justina Trudeau. W wyborach, przeprowadzonych pod koniec kwietnia ubiegłego roku, dostał się do parlamentu z okręgu na przedmieściach Ottawy.

Od czasu objęcia stanowiska otwarcie krytykował Trumpa. Wielokrotnie mówił, że światowy system handlu w poprzednio znanej formie się skończył, używał też określenia „załamanie”.

Kiedy pod koniec kampanii wyborczej w Kanadzie w kwietniu 2025 r. Trump apelował, by Kanadyjczycy wybrali człowieka, który miałby „siłę i mądrość” przyłączyć Kanadę do USA, Carney napisał na X, że w Kanadzie „to my decydujemy o tym, co się tu dzieje”

W wieczór wyborczy mówił o „amerykańskiej zdradzie” i zapowiedział, że Kanadyjczycy w sytuacji zagrożenia „będą walczyć”.

Kierowany przez Carneya rząd w reakcji na amerykańskie cła ogłosił programy budowy silnej gospodarki krajowej, w tym ułatwienia dla wielkich projektów infrastrukturalnych, rozwój budownictwa mieszkaniowego i preferencje dla krajowych przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych.

Carney w swoje pierwsze zagraniczne podróże jako premier poleciał do Francji i Wielkiej Brytanii. Pogłębił współpracę Kanady z Unią Europejską, w tym doprowadził do włączenia Kanady do unijnego programu finansowania obronności, SAFE.

Kanadyjski premier konsekwentnie wspiera Ukrainę, popiera też Danię i Grenlandię. Od ubiegłego roku rozpoczęła się odwilż w stosunkach Kanady z Chinami i Indiami. Przed wizytą w Davos Carney odwiedził Chiny, gdzie podpisano wiele porozumień. Z kolei ambasador Indii Dinesh Patnaik zapowiedział w mediach, że kanadyjski premier odwiedzi w lutym Indie. Carney promuje też ideę współpracy Kanady, Unii Europejskiej i krajów Pacyfiku.

Carney urodził się 16 marca 1965 r. w Fort Smith na kanadyjskich Terytoriach Północno-Zachodnich. Jego rodzina przeniosła się do Alberty. Przyszły premier skończył katolicką szkołę średnią St. Francis Xavier w Edmonton.

Grał w hokeja na pozycji bramkarza. Carney często nawiązuje do tej dyscypliny i odporności, którą nabył jako zawodnik. Dzięki stypendium studiował na Uniwersytecie Harvarda w USA. Doktorat z ekonomii zdobył na Uniwersytecie Oksfordzkim w 1995 r.

Carney po studiach pracował w banku Goldman Sachs, od 2003 był wiceszefem Bank of Canada, a w 2004 r. przeszedł do ministerstwa finansów. Przyszły premier w latach 2008-13 kierował Bankiem Kanady. Analitycy z tego kraju oceniają, że Carney uchronił Kanadę przed poważniejszymi reperkusjami kryzysu finansowego lat 2008-09. W latach 2013-20 kierował Bankiem Anglii jako pierwszy nie-Brytyjczyk. Obywatelstwo brytyjskie otrzymał w 2018 r., lecz zrzekł się go, kiedy został premierem – podobnie jak obywatelstwa irlandzkiego, które miał po dziadkach.

Żoną premiera jest brytyjska ekonomistka Diana Fox Carney. Podczas wieczoru wyborczego w kwietniu 2025 r. podkreślała, że jej mąż jest „konsekwentny, współczujący, lojalny”, odwołuje się do ważnych wartości, „ma złośliwe poczucie humoru i wielki uśmiech”.

Państwo Carney mają cztery córki. Mają też kota, Nico, który posiada swój profil na X jako Nico Carney Purr Minister of Canada (ang. Nico Carney Mruczek Premier Kanady). We wpisie z 21 stycznia br. pojawił się filmik z Carneyem, otwierającym drzwi kotu. „Możesz być światowym liderem, ale nadal musisz przytrzymać drzwi swojemu kotu” – brzmiał komentarz.

Z Toronto Anna Lach (PAP)