Kraje europejskie zostały zepchnięte na margines rozmów o zakończeniu wojny Rosji przeciwko Ukrainie, ponieważ nie mają one znaczącej siły politycznej ani militarnej – ocenił we wtorek w rozmowie z PAP dr Neil Melvin z brytyjskiego think tanku, Royal United Services Institute (RUSI).
Dyrektor jednostki zajmującej się bezpieczeństwem międzynarodowym w RUSI zwrócił uwagę, że utworzona w marcu z inicjatywy Wielkiej Brytanii i Francji tzw. koalicja chętnych miała wnieść ważną rolę w ostatecznym rozwiązaniu konfliktu, ale z czasem „stały się oczywiste poważne ograniczenia możliwości Europy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa Ukrainie”.
W ocenie Melvina, „nie mogąc wnieść wiele do negocjacji pokojowych, europejscy przywódcy zostali zepchnięci na margines, zaś sama Unia Europejska jest postrzegana przez (prezydenta USA Donalda) Trumpa i (przywódcę Rosji Władimira) Putina jako w dużej mierze nieistotna”.
Ekspert przypomniał, że europejscy sojusznicy Ukrainy mogą przekazać Trumpowi swoje pomysły dotyczące negocjacji pokojowych, ale to USA poinformują ich o wynikach piątkowego szczytu na Alasce. „Europa stoi na stanowisku, że wynik konfliktu w Ukrainie jest negocjowany ponad jej głową, a sami przywódcy pełnią w zasadzie rolę obserwatora” – dodał Melvin.
Rozmówca PAP zauważył, że także na marginesie rozmów pokojowych znalazł się sekretarz generalny NATO Mark Rutte, który nie bierze udziału w negocjacjach. To oznacza, że „Trump będzie działał i podejmował decyzje bez konsultacji z kierownictwem NATO”.
W opinii eksperta RUSI szczyt na Alasce został zorganizowany w momencie, gdy zarówno USA, jak i Rosja „potrzebują wyjścia z narzuconego przez prezydenta Trumpa harmonogramu zakończenia konfliktu”. Melvin nie ma wątpliwości, że strona rosyjska dąży do kontynuowania wojny przeciwko Ukrainie, a sam Putin wierzy, że może ją wygrać. Jego zdaniem, rosyjskiemu przywódcy zależy na opóźnieniu działań Stanów Zjednoczonych i powstrzymaniu wszelkich dalszych nacisków, w tym nałożeniu kolejnych sankcji i ceł.
Trump zaś – w ocenie Melvina – nadal koncentruje się na zakończeniu wojny, aby wzmocnić swój wizerunek rozjemcy i postrzega szczyt jako sposób na zademonstrowanie, że proces ten postępuje. „Najbardziej prawdopodobnym rezultatem spotkania Trump-Putin będzie ogłoszenie, że zostaną podjęte pewne kroki naprzód, ale wojna będzie trwała” – zaznaczył.
Zapytany przez PAP jakie znaczenie dla Europy będzie miało zamrożenie wojny lub zawarcie porozumienia pokojowego, Melvin odpowiedział, że wynik będzie bardzo podobny, bo „zakończenie walk w Ukrainie nie oznacza końca konfrontacji z Rosją”.
Ekspert RUSI przewiduje, że w przyszłości „kraje europejskie będą musiały się dozbroić i nadal dostarczać Ukrainie broń oraz wsparcie gospodarcze, aby Kijów był w stanie przeciwstawić się przyszłej rosyjskiej agresji”. W jego ocenie zakończenie walk w Ukrainie może oznaczać rozszerzenie konfrontacji na wschodnią flankę Europy, zwłaszcza na regiony bałtyckie i nordyckie oraz Daleką Północ.
„Ani zamrożony konflikt, ani porozumienie pokojowe nie przyniosą stabilizacji bezpieczeństwu europejskiemu, ponieważ wojna może łatwo wybuchnąć ponownie, gdyż Rosja nadal dąży do podporządkowania sobie Ukrainy, a także fragmentacji europejskiego porządku bezpieczeństwa” – stwierdził.
Melvin jest zdania, że samo utworzenie tzw. koalicji chętnych świadczy o tym, że „główne instytucje wspólnoty euroatlantyckiej nie są obecnie w stanie zapewnić rozwiązań politycznych i bezpieczeństwa, których potrzebuje Europa”.
Według niego jest to przykład „doraźnego mechanizmu (…), aby zapewnić przywództwo i podstawę do szybkich działań”. Ekspert przypomniał, że niedawno powstały jeszcze inne doraźne grupy jak Weimar Plus czy Nordycko-Bałtycka Ósemka (NB8), które są – zdaniem Melvina – „wynikiem frustracji w osiągnięciu postępów w ramach UE lub NATO”. W ocenie rozmówcy PAP, jest to znak „rosnącej fragmentaryzacji europejskiego bezpieczeństwa”.
Z Londynu Marta Zabłocka (PAP)
mzb/ ap/ mow/