21 kwietnia – kalendarium historyczne

21 kwietnia – kalendarium historyczne

21 kwietnia – Słońce w znaku Byka
Dzień będzie trwał 14 godzin i 17 minut.

Imieniny obchodzą: Aleksandra, Anzelm, Bartosz, Feliks i Konrad.

Kalendarium historyczne:

753 p.n.e. – Wedle legendy tego właśnie dnia bracia bliźniacy Romulus i Remus założyli Rzym. Od tego też dnia Rzymianie liczyli lata. Podczas wznoszenia murów miasta między braćmi miało dojść do bójki, w której Remus został zabity przez bliźniaka. Romulus sam objął władzę w nowo założonym mieście i nazwał je Roma. Legenda o Romulusie i Remusie uwieczniona jest w herbie miasta.

1109 – Zmarł święty Anzelm z Canterbury, teolog i filozof pochodzenia włoskiego, benedyktyn, doktor Kościoła katolickiego, arcybiskup Canterbury. Jest uważany za twórcę scholastyki. Filozofia świętego Anzelma zalicza się do średniowiecznego nurtu dialektycznego. Był głosicielem prymatu intelektu nad czystą wiarą i dowodził, iż da się udowodnić istnienie Absolutu /Boga/ za pomocą czystego rozumu. Urodził się 1033 roku.

1368 – Kazimierz Wielki ogłosił tak zwany statut żupny – dokument regulujący zasady działania kopalni soli w Polsce. Na jego mocy żupy solne zostały przekształcone w przedsiębiorstwa królewskie. Handel solą objęto ścisłą kontrolą państwa.

1555 – Urodził się Lodovico Carracci, włoski malarz epoki renesansu. Malował obrazy o tematyce religijnej, sceny rodzajowe, portrety oraz freski o treści mitologicznej i alegorycznej, między innymi w klasztorze San Michele in Bosco w Bolonii. Zmarł 13 listopada 1619 roku.

1699 – Zmarł Jean Baptiste Racine, jeden z trzech wielkich francuskich dramatopisarzy XVII wieku, obok Moliera i Corneille’a, członek Akademii Francuskiej, autor tragedii: „Fedra”, „Andromacha”, „Bajazet”, „Berenika”, „Ifigenia w Aulidzie”. Urodził się 21 grudnia 1639 roku.

1774 – Urodził się Jean Baptiste Biot, francuski fizyk i astronom, autor prac z mechaniki ciał niebieskich, polaryzacji światła, elektryczności i magnetyzmu. Odkrył unikatowe własności optyczne miki. Jedna z odmian tego minerału – biotyt – została nazwana na jego cześć. Wzniósł się w balonie na wysokość pięciu kilometrów, by prowadzić badania nad atmosferą i polem magnetycznym Ziemi. Udowodnił, że meteoryty spadają na Ziemię. Zmarł 3 lutego 1862 roku.

1791 – Wpisanie do warszawskich ksiąg grodzkich „Prawa o miastach”, uchwalonego przez Sejm Wielki. Z tej okazji od 1991 do 2002 roku 21 kwietnia było obchodzone Święto Warszawy.

1809 – Podczas wojny polsko-austriackiej na niespełna trzy tygodnie Toruń stał się stolicą Księstwa Warszawskiego, będąc miejscem rezydowania ewakuowanej z Warszawy Rady Stanu.

1816 – Urodziła się Charlotte Brontë, najstarsza z sióstr Brontë, autorka powieści “Dziwne losy Jane Eyre”. Wspólnie z siostrami Emily Jane i Anną od wczesnych lat młodości pisała wiersze i opowiadania. W książce “Charlotte Bronte i jej siostry śpiące” Eryk Ostrowski sugeruje, że autorką wszystkich dzieł sióstr była najstarsza z nich: Charlotte Brontë. Badacz uważa, że Charlotte przypisała autorstwo kilku swoich powieści młodszym siostrom, aby zabezpieczyć ich egzystencję na wypadek śmierci ojca. Dowodzi, że rękopisy powieści Emily i Anne Brontë nie istnieją. Pierwszy wydawca, który jako jedyny je widział, twierdził, że pisane były jedną ręką. Charlotte Brontë zmarła 31 marca 1855 roku.

1828 – Urodził się Hippolyte Taine, francuski filozof, psycholog, historyk sztuki i literatury oraz krytyk, profesor École des Beaux Arts. Jako pierwszy historyk sztuki zajął się analizą faktów społecznych, interpretując je psychologicznie i socjologicznie. Uważał, że w dziejach nie istnieje postęp i rozwój, ale zmiany skokowe. Swoje przemyślenia zawarł w pracy „Filozofia sztuki”. Zmarł 5 marca 1893 roku.

1869 – Urodził sie Ignacy Dąbrowski, powieściopisarz i nowelista, autor naturalistycznych powieści: „Śmierć”, „Felka”, „Samotna”, „Zmierzchy”, „Matki”, utrzymanych w konwencji pamiętnikarsko-autobiograficznej. Zmarł 4 lutego 1932 roku.

1881 – W Warszawie powołano Komitet Budowy Wodociągów i Kanalizacji. 1 lipca tego roku podpisano z Williamem Lindleyem kontrakt na przygotowanie szczegółowych projektów, kierowanie robotami i nadzór nad całością prac projektowych i wykonawczych. Po pięciu latach, 3 lipca 1886 roku, ze stołecznych kranów popłynęła woda.

1889 – Urodził się Paul Karrer, szwajcarski chemik, który określił budowę witamin A i B2. Zsyntetyzował witaminy B2 i E, wyodrębnił witaminę K1. Stwierdził, że karoten jest prowitaminą A. Za badania karotenoidów, flawonoidów oraz witamin A i B2 został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w 1937 roku. Zmarł 18 czerwca 1971 roku.

1908 – Urodził się Jerzy Hryniewiecki, grafik, architekt i urbanista, projektant obiektów przemysłowych, sportowych, użyteczności publicznej i wystaw, profesor Politechniki Warszawskiej, po wojnie architekt w Biurze Odbudowy Stolicy, autor między innymi Stadionu X-lecia, budynku NIK-u i katowickiego „Spodka”. Zmarł 28 sierpnia 1989 roku.

1910 – Zmarł Mark Twain, właściwe nazwisko Samuel Langhorne Clemens, autor “Przygód Tomka Sawyera”, które przyniosły mu światową sławę. Pisał powieści historyczne – “Królewicz i żebrak”, podróżnicze – “Przygody Hucka”, oraz rozprawy ekonomiczne. Jest również autorem autobiograficznej powieści „Życie na Missisipi”, opisującej czas, kiedy pisarz był pilotem statków rzecznych. Urodził się 30 listopada 1835 roku.

1914 – Urodził się Manfred Lachs, znany na świecie dyplomata i prawnik, specjalista prawa międzynarodowego. Laureat nagrody ONZ dla wyróżniającego się w świecie prawnika w 1975 roku. Był przedstawicielem Polski w Międzynarodowym Trybunale Sprawiedliwości w latach 1967-1993, a od 1973 do 1976 roku jego przewodniczącym. Zmarł 14 stycznia 1993 roku.

1915 – Urodził się Anthony Quinn, amerykański aktor, odtwórca głównych ról między innymi w filmach “Grek Zorba”, “La Strada”, “Pasja życia”, “Viva Zapata”. W latach 1952 i 1956 został uhonorowany statuetkami Oscara. Zmarł 3 czerwca 2001 roku.

1917 – Urodziła się Mira Jaworczakowa, pisarka tworząca głównie dla dzieci i młodzieży. Jej utwory dla najmłodszych ukazywały się w serii “Poczytaj mi mamo”. Do najpopularniejszych należą “Jacek, Wacek i Pankracek”, “Oto jest Kasia” i “Majka z Siwego Brzegu”. Zmarła 5 października 2009 roku. 100 rocznica

1918 – Zginął w czasie walki powietrznej Manfred von Richthofen, niemiecki lotnik, największy as myśliwski okresu I wojny światowej, nazywany „Czerwonym Baronem”. Odniósł 80 oficjalnie uznanych zwycięstw powietrznych. Urodził się 2 maja 1892 roku.

1922 – Urodził się Alistair MacLean, szkocki pisarz, autor powieści o tematyce sensacyjnej, kryminalnej i wojennej: “Działa Nawarony”, “Tylko dla orłów”, Ostatnia granica”, “Noc bez brzasku”, “Wyspa Niedźwiedzia”. Zmarł 2 lutego 1987 roku. 95 rocznica

1923 – Urodził się Gustaw Holoubek, aktor teatralny i filmowy, reżyser i pedagog, wykładowca Akademii Teatralnej w Warszawie, przez wiele lat dyrektor teatrów – Dramatycznego i Ateneum, odtwórca roli Gustawa-Konrada w słynnym przedstawieniu „Dziady” /premiera 1967 rok/, reżyserowanym przez Kazimierza Dejmka w Teatrze Narodowym. Występował też w filmach, między innymi: „Dzięcioł”, „Prawo i pięść”, „Gangsterzy i filantropi”, „Marysia i Napoleon”, „Blaszany bębenek”, „Listy miłosne”, „Lawa”, ”Mistrz i Małgorzata”. Zmarł 6 marca 2008 roku.

1924 – Zmarła Eleonora Duse, włoska aktorka dramatyczna światowej sławy. Grała na największych scenach Europy. Publiczność nazywała ją “la Duse”. Była natchnieniem dramaturga Gabriela d’Annunzio. Urodziła się 3 października 1858 roku.

1930 – Urodziła się Silvana Mangano, aktorka najbardziej znana z filmów włoskiego neorealizmu z początku lat 50. XX wieku. Wystąpiła w produkcjach: „Złoto Neapolu”, „Gorzki ryż”, „Anna”, „Wielka wojna”, „Śmierć w Wenecji”. Zmarła 16 grudnia 1989 roku.

1926 – Urodziła się Elżbieta II, z dynastii Windsorów, od 6 lutego 1952 roku królowa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz głowa brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Jej rolę w państwie określa zwrot “The Queen reigns, but not rules”, czyli: “Królowa panuje, ale nie rządzi”. Faktyczną władzę sprawuje parlament. Jednak trzy razy podczas swojego panowania królowa mianowała premiera w czasie kryzysów konstytucyjnych w 1957, 1963 oraz w 1974 roku. Od 9 września 2015 Elżbieta II jest najdłużej panującym monarchą Wielkiej Brytanii. Pobiła rekord swojej praprababki królowej Wiktorii – 63 lata, 7 miesięcy i 2 dni.

1944 – Urodził się Tadeusz Walendowski, dziennikarz, filmowiec, działacz opozycji w PRL, animator kultury niezależnej w latach 70. w Warszawie, gdzie wraz z żoną Anną Erdman prowadził Niezależny Salon Artystyczny. Od 1979 roku przebywał na emigracji w Stanach Zjednoczonych, gdzie pracował jako dziennikarz w polskiej redakcji „Głosu Ameryki”. Był założycielem Biblioteki Polskiej w Waszyngtonie. Zmarł 27 lutego 2004 roku.

1945 – 2. Korpus Polski wyzwolił Bolonię. Jako pierwszy do miasta wkroczył 9. Batalion Strzelców Karpackich, wchodzący w skład zgrupowania “Rud”. Kilka godzin później do celu dotarli Amerykanie. Walki trwały od 9 kwietnia 1945 roku. Bitwa o Bolonię znacząco przyczyniła się do zadania Niemcom ostatecznej klęski na froncie włoskim.

1945 – Józef Stalin i Edward Osóbka-Morawski podpisali w Moskwie polsko-radziecki układ o przyjaźni, pomocy wzajemnej i współpracy powojennej. Obie strony zadeklarowały wolę dalszej walki z Niemcami i ułożenia stosunków powojennych na warunkach ścisłej współpracy politycznej, gospodarczej i kulturalnej. Układ faktycznie oddawał Polskę pod pełną kontrolę radziecką, mimo zawartych w nim sformułowań o niepodległości, suwerenności i nieingerencji w sprawy wewnętrzne. Spotkał się ze zdecydowanym sprzeciwem polskich władz emigracyjnych. Dwukrotnie przedłużany, wygasł po rozpadzie Związku Radzieckiego.

1945 – Zginął zamordowany na krakowskich Plantach Narcyz Wiatr, pseudonim Zawojna, działacz ruchu ludowego, żołnierz Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej. Był wykonawcą wyroków sądów podziemnych, inicjatorem akcji dywersyjnych i sabotażowych. Przygotowywał i wspierał przygotowywanie szkoleń wojskowych, ideowo-politycznych i sanitarnych. Od stycznia 1945 był poszukiwany przez Urząd Bezpieczeństwa. Został zamordowany przez funkcjonariusza Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Myślenicach Stanisława Paryłę oraz znającego go osobiście innego pracownika myślenickiego UB Jana Tomana. Pośmiertnie został awansowany do stopnia pułkownika. Urodził się 11 lub 19 września 1907 roku.

1946 – Zmarł John Maynard Keynes, brytyjski ekonomista, teoretyk makroekonomii, jeden z twórców Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju /obecnie Bank Światowy/, autor pracy “Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza”. Jego poglądy na ekonomię wywarły znaczący wpływ na rozwój myśli ekonomicznej od lat 30. XX wieku. Keynes zanegował zdolności gospodarki do samoregulacji i odrzucił stwierdzenie, że podaż sama stwarza dla siebie popyt. Twierdził, że aby zapewnić stały rozwój gospodarczy, należy poprzez odpowiednią politykę gospodarczą pobudzić popyt. Urodził się 5 czerwca 1883 roku.

1950 – Zmarł Adam Wieniawski, kompozytor, pedagog i krytyk muzyczny, profesor Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie. Był inicjatorem Międzynarodowych Konkursów Skrzypcowych imienia Henryka Wieniawskiego. Autor oper, utworów orkiestrowych, kameralnych, fortepianowych, a także pieśni. Urodził się 27 listopada 1879 roku.

1958 – Urodziła się Andie MacDowell, amerykańska aktorka i modelka, zagrała między innymi w filmach: „Uciec przed śmiercią”, „Cztery wesela i pogrzeb”, „Na skróty”, „Zielona karta”, „Salon piękności”.

1960 – Przeniesienie stolicy Brazylii z Rio de Janeiro do nowo wybudowanego miasta Brasilia. Idea ulokowania stolicy w głębi kraju pojawiła się już na początku XVIII wieku, ale dopiero w 1955 roku podjęto taką decyzję. Rok później prezydent Kubitschek podpisał akt założycielski.

1965 – Zmarł Edward Victor Appleton, brytyjski fizyk. W 1947 roku otrzymał Nagrodę Nobla za badania właściwości górnych warstw atmosfery, a w szczególności za odkrycie jonosfery, co przyczyniło się do opracowania radaru. Urodził sie 6 września 1892 roku.

1975 – Ukazał się album „ABBA” szwedzkiej grupy ABBA z takimi przebojami, jak „Mamma Mia”, „SOS” czy „I DO, I DO, I DO, I DO, I DO”.

1979 – Ksiądz Józef Glemp otrzymał z rąk kardynała Stefana Wyszyńskiego sakrę biskupią.

1982 – Zmarła Halina Rudnicka, pisarka i publicystka, pedagog, autorka powieści dla młodzieży “Uczniowie Spartakusa”, “Król Agis”, “Ludzie niezłomni”, “Zielona rakieta”, “Szeryf w spódnicy”, “Chłopcy ze Starówki”. Urodziła się 12 października 1909 roku. 35 rocznica

1988 – W krakowskim więzieniu na Montelupich wykonano po raz ostatni w Polsce wyrok śmierci na mężczyźnie skazanym za gwałt i zabójstwo.

1990 – Pierwsza w historii wizyta, poza Polską, papieża Jana Pawła Drugiego w kraju należącym do państw Układu Warszawskiego – w Czechosłowacji. Jej celem było wyznaczenie tamtejszemu Kościołowi drogi odrodzenia po wielu latach prześladowań. Podróż trwała dwa dni.

1994 – Zmarł Jacek Stwora, pisarz, reportażysta, twórca audycji radiowych, autor powieści „Nadspodziewany początek bankietu”, „Co jest za tym murem?”, opowiadań „Rajski plac”, „Szukam panny Emilci”, współtwórca kabaretu Jama Michalika. Laureat Złotego Mikrofonu Polskiego Radia i nagrody im. Ksawerego Pruszyńskiego przyznanej przez Klub Reportażu Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Dla uczczenia dorobku twórczego Jacka Stwory w dziedzinie dokumentu radiowego, Polskie Radio co rok funduje stypendium jego imienia dla młodych twórców. Urodził się 24 marca 1918 roku.

1995 – Zmarł Zbigniew Flisowski, pisarz, historyk i publicysta, zajmujący się przede wszystkim tematyką działań morskich II wojny światowej, zwłaszcza na Pacyfiku. Jest autorem licznych monografii morskich oraz książek “Westerplatte”, “Pomorze” i “Burza nad Pacyfikiem”. Urodził się w 1923 roku.

1996 – Zmarł Ireneusz Roszkowski, nestor polskiego położnictwa i ginekologii. Od 1955 roku do przejścia na emeryturę w 1979 roku kierował II Kliniką Położniczo-Ginekologiczną Akademii Medycznej w Warszawie. Był organizatorem nowoczesnego podejścia do opieki okołoporodowej, polegającego między innymi na nieodłączaniu dziecka od matki po porodzie. Autor ponad trzystu publikacji naukowych. Urodził się 24 marca 1909 roku.

1996 – W rosyjskim ataku rakietowym zginął Dżochar Dudajew, prezydent Czeczenii w latach 1991 – 1996. Urodził się 15 lutego 1944 roku.

2003 – Zmarła Nina Simone, amerykańska wokalistka i pianistka jazzowa, wykonawczyni przebojów: „I Loves You Porgy”, „My Baby Just Cares for Me”, „To Be Young, Gifted and Black”. Urodziła się 21 lutego 1933 roku.

2007 – Zmarł Jan Tadeusz Stanisławski, aktor, satyryk, radiowiec, autor tekstów piosenek “Cała sala śpiewa z nami”, “Orkiestry dęte”, “Czterdzieści lat minęło”. Wielką popularnością cieszył się w latach 70. jego cykl “wykładów” radiowych z “mniemanologii stosowanej” pod tytułem “O wyższości Świąt Wielkiej Nocy nad Świętami Bożego Narodzenia”. Urodził się 26 stycznia 1936 roku. 10 rocznica

2009 – Została uruchomiona Światowa Biblioteka Cyfrowa. Jej zadaniem jest promowanie międzynarodowego i międzykulturowego zrozumienia oraz powiększanie objętości i różnorodności treści kulturowych w internecie. Materiały umieszczane na stronach biblioteki są darmowe i są dostępne w wielu językach. Wśród nich znajdują się manuskrypty, mapy, rzadkie książki, zapisy nutowe, nagrania, filmy, fotografie, szkice architektoniczne i inne znaczące kulturowo materiały.

2011 – Zmarła Alina Witkowska, historyk literatury, autorka prac: „Kazimierz Brodziński”, „Mickiewicz. Słowo i czyn”, „Słowianie, my lubim sielanki”. Urodziła się 13 października 1928 roku.

2016 – Zmarł Prince, właściwie Prince Rogers Nelson, legenda muzyki, autor takich przebojów, jak „Purple Rain”, „Kiss” czy „Let’s Go Crazy”. Jest uznawany za jednego z najbardziej innowacyjnych, nowatorskich i ekscentrycznych artystów wszech czasów. Był kompozytorem, autorem tekstów, grał na gitarze, instrumentach klawiszowych i perkusyjnych. W swojej muzyce łączył jazz, funk i disco.

Informacyjna Agencja Radiowa/IAR/O.Kłosińska

COMMENTS

WORDPRESS: 0