Wizerunek Polski w Słowacji zmienił się na plus – mówi PAP Magda Vášáryova, b. ambasador tego kraju w Polsce. Jej zdaniem Słowacy są pod wrażeniem skoku cywilizacyjnego Polski. Zastanawiają się też, jak to możliwe, że w Polsce zbudowano sieć autostrad, a u nich wciąż nie ma autostrady z Bratysławy do Koszyc.

Premier Donald Tusk powołał pod koniec lipca prof. Barbarę Mróz-Gorgoń na stanowisko pełnomocnika rządu ds. promocji marki Polski. W związku z tym PAP postanowiła sprawdzić, jaki jest wizerunek Polski w krajach naszego regionu. O to, jak postrzegają Polskę Słowacy, zapytaliśmy Magdę Vášáryovą, b. aktorkę i b. ambasador Słowacji w Warszawie.

Vášáryova, z wykształcenia socjolożka, znana jest w Polsce m.in. z głównej roli w kultowych „Postrzyżynach” Jiřego Menzla. W rozmowie z PAP b. ambasador Słowacji w Polsce w latach 2000-2005 oceniła, że na przestrzeni ostatnich 2-3 lat wizerunek Polski zmienił się znacząco na plus.

– Słowacy dziwią się, że Polska dokonała takiego cywilizacyjnego skoku. Pytają sami siebie: „Jak to możliwe, że Polacy mają taką sieć autostrad, a my wciąż nie mamy autostrady z Bratysławy do Koszyc?” – powiedziała PAP.

Według byłej ambasador, patrząc na osiągnięcia naszego kraju, Słowacy zastanawiają się, co stało się z funduszami z UE dla ich kraju? Ich zdaniem „Polacy je dobrze wykorzystali, a oni nie bardzo”. Jest w tym sporo żalu, bo na początku lat 2000. Słowacja uchodziła za środkowoeuropejskiego tygrysa.

– Byłam wówczas ambasadorką w Warszawie i pamiętam, jak polscy politycy, przedstawiciele biznesu i ludzie z finansjery pytali mnie, jak wam (Słowakom – PAP)udało się przebić polska ofertę? Mówili, że zrobili wszystko, aby KIA zbudowała fabrykę 100 km od Warszawy. W Polsce pokutowało wówczas przekonanie, że Słowacja to kraj rolniczy zamieszkiwany przez prostych ludzi i górali. To oczywiście stereotyp, bo przemysł ciężki powstał u nas jeszcze w czasach Królestwa Węgierskiego – wspominała Vášáryova w rozmowie z PAP.

Nasza rozmówczyni zauważyła, że „na przestrzeni ostatnich 200-300 lat wzajemne postrzeganie obu narodów zmieniało się. – Polacy, którzy w XVIII wieku podróżowali do Wiednia przez terytorium dzisiejszej Słowacji, zachwycali się nad poziomem edukacji Słowaków. Imponowała im szczególnie powszechna znajomość łaciny wśród słowackiej elity. Nie było to coś wyjątkowego, bo w tamtych czasach łacina była oficjalnym językiem Królestwa Węgierskiego, w skład, którego wchodziły ziemie słowackie – mówiła Vášáryova.

W ocenie b. ambasador w czasach komunizmu percepcja Polski w Czechosłowacji była raczej negatywna, głównie za sprawa reżimowej propagandy. Polacy uchodzili wtedy za „wichrzycieli” i „biedaków” bloku socjalistycznego. – Do dziś wśród starszego pokolenia Słowaków można usłyszeć głosy zdziwienia. Mówią: Polacy byli kiedyś tacy biedni, a patrzcie, jak im się teraz dobrze powodzi. Mają teraz lepiej niż my. Najwyraźniej nie rozkradli wszystkiego, co dostali z UE – mówiła PAP Vášáryova.

Jej zdaniem pod koniec lat 80. wiedza Słowaków o Polsce pochodziła z rządowych mediów, a te nie informowały o „Solidarności”. O robotniczym zrywie w Polsce wiedzieli tylko przedstawiciele czechosłowackiej opozycji. Dla Vášáryovej podobnie jak i dla jak wielu słowackich intelektualistów w tamtych czasach Polska, w której w porównaniu z Czechosłowacją było dużo więcej swobody, pozostawała oknem na świat.

– Nauczyłam się polskiego, kiedy zaczęłam studiować socjologię. Korzystałam z polskich podręczników, np. „Socjologii polityki” Jerzego Wiatra – wspominała.

W opinii b. ambasador Polska stała się „kolebką Solidarności” w oczach Słowaków dopiero po „aksamitnej rewolucji”. Jak zauważa, w drugiej połowie lat 90. elity polityczne obu krajów bardzo się zbliżyły, głównie za sprawą przyjaźni premierów Mikuláša Dzurindy i Jerzego Buzka. Polska i Słowacja były wówczas bliskimi partnerami, wspierającymi się także w czasie negocjacji akcesyjnych z UE. Kiedy premierem został Robert Fico, drogi Polski i Słowacji znów się rozeszły.

Według Vášáryovej Słowacy oceniają dziś Polskę głównie z perspektywy swych własnych doświadczeń. – Mieszkańcy północy kraju jeżdżą często na zakupy do przygranicznych supermarketów, bo jest taniej niż u nas – mówiła b. ambasador.

Przyznała w ciągu ostatnich dwóch lat na Słowacji, podobnie jak w Czechach, bardzo popularne stały się wakacyjne wyjazdy nad polskie wybrzeże Morza Bałtyckiego. – Coraz więcej Słowaków jeździ do Sopotu, Gdańska. Wakacje na polskim wybrzeżu stają się konkurencyjne w stosunku do wciąż bardzo popularnej Chorwacji. Ludzie, którzy wracają znad Bałtyku są zachwyceni. Mówią: Jak tam pięknie, jakie dobre jedzenie i nie jest tak gorąco jak w Chorwacji! – przekonywała PAP.

Zdaniem b. ambasador największym zagrożeniem dla pozytywnego wizerunku Polski za Tatrami jest rosnąca w Polsce fala nastrojów antyukraińskich. – Słowacka opinia publiczna już to zauważyła. Dziennikarze pytają mnie, co o tym myślę, więc staram się to tłumaczyć – mówiła Vášáryova, przyznając jednocześnie, że na Słowacji można zaobserwować podobne zjawisko, gdyż obecny rząd nie jest szczególnie proukraiński.

– Polska gospodarka ma się świetnie i Słowacy to dostrzegają, pytanie, czy to się nie zmieni – zastanawiała się b. dyplomatka.

Jej zdaniem przestrogą dla Polski może być przykład Słowacji, która pod rządami Roberta Fica z pupilka UE i „tatrzańskiego tygrysa” stała się krajem „na szarym końcu Unii Europejskiej”.

Była ambasador Słowacji w Warszawie przyznała, że bardzo chciałaby, żeby wszystkie kraje regionu traktowały siebie partnersko i bez uporzedzeń. – O tym marzył Václav Havel, kiedy na początku lat 90. tworzył Grupę Wyszehradzką. Prezydent ówczesnej Czechosłowacji pragnął, aby cztery narody Europy Środkowej, demokratyzując się i otwierajać na świat, skonfrontowały się ze swoimi mitami o sąsiadach – oceniła. (PAP)

jap/ ugw/