Założona przez Jensena Huanga firma w ciągu ostatnich lat przeszła ewolucję z firmy znanej fanatykom gier komputerowych do jednej z najważniejszych spółek świata. Dziś firma Nvidia jest fundamentem, na którym budowana jest cała branża AI i od której zależą losy dużej części amerykańskiej gospodarki.

Kiedy Ameryka kicha, świat łapie przeziębienie – brzmi popularne wśród ekonomistów powiedzenie. Dziś inwestorzy i ekonomiści coraz częściej zamiast „Ameryka” mówią „Nvidia”. Dlatego afera szpiegowska i odejście jej szefa i założyciela Jensena Huanga jest śledzona na całym świecie.

Producent zaawansowanych układów elektronicznych stał się w ubiegłym roku pierwszą firmą wycenianą na giełdzie na 5 bilionów dol. i choć od tej pory straciła pozycję lidera na rzecz Apple’a, to rzeczywiste znaczenie spółki wykracza poza samą wartość giełdową. Na produktach i inwestycjach firmy opiera się duża część branży AI, a według polityków w Waszyngtonie od dostępu do najbardziej zaawansowanych chipów zależeć mogą losy wyścigu między mocarstwami.

Znaczenie firmy dla amerykańskiej i światowej gospodarki ma wiele aspektów. Według raportu Stanford AI, Index 2026, Nvidia odpowiada za ponad 60 proc. światowej mocy obliczeniowej AI. Według raportu firmy Presenc AI, w segmencie centrów danych – czyli infrastruktury podtrzymującej systemy sztucznej inteligencji – udział Nvidii szacuje się na 80–85 proc.  Pozycja firmy stopniowo maleje m.im. z uwagi na produkcję tańszych chipów AI ze strony innych gigantów, w tym Google’a i Amazona, lecz wciąż jest dominująca.

Poza samym udziałem w rynku, znaczenie spółki polega na tym, że stoi ona w centrum tego, co w branży nazywa się finansowaniem cyrkularnym. To układ, w którym dostawca produktów inwestuje w swoich klientów lub poręcza ich długi, a jednocześnie pożycza im pieniądze na kupno jego produktów.

Nvidia jest inwestorem w OpenAI, a także w firmie chmurowej CoreWeave, która wypożycza OpenAI i innym koncernom moce obliczeniowe oparte o chipy Nvidii. Ale firma zainwestowała również w głównego konkurenta OpenAI, Anthropic, oraz ma związki z SpaceX Elona Muska.

Układy te, oraz ogromne inwestycje w infrastrukturę AI i chipy budzą od dawna obawy części inwestorów, że jeśli potężny popyt na układy firmy okaże się mniejszy od oczekiwanego, dojdzie do pęknięcia „bańki”, które uderzy szerokim echem w resztę gospodarki.

Inwestycje w infrastrukturę AI są obecnie głównym motorem wzrostu gospodarczego USA. Akcje Nvidii i innych firm branży stanowią już niemal połowę wartości indeksu S&P 500, który stanowi postawę inwestycji ogromnej części funduszy na całym świecie.

Jako producent najbardziej zaawansowanych układów AI na świecie, Nvidia ma też centralne znaczenie dla rywalizacji między USA i Chinami. Dostęp do najlepszych układów firmy – tj. takich o największej mocy obliczeniowej – to główna przewaga Stanów Zjednoczonych w tym wyścigu. Choć chińskie koncerny takie jak Huawei podejmują konkurencję w produkcji chipów, ocenia się, że są ok. 3 lat za Nvidią pod względem wydajności produkowanych układów.

Rola pochodzącego z Tajwanu szefa, założyciela i symbolu firmy Jensena Huanga była tu dwuznaczna. Biznesmen od dawna opowiadał się za rozluźnieniem reżimu i większym wejściem na rynek chiński. W styczniu 2026 r., dzięki zabiegom Huanga prezydent Donald Trump ogłosił, że przyzna licencję na eksport układów H200 – zaawansowanych, lecz nie najnowszych chipów – do Chin w zamian za odprowadzanie 25 proc. przychodów ze sprzedaży do budżetu USA. Trump zasygnalizował też później zgodę na eksport okrojonej wersji najnowszych układów z serii Blackwell.

W praktyce do eksportu tych układów do Chin – przynajmniej bezpośrednimi kanałami – nie doszło, m.in. ze względu na postawę Pekinu, który oficjalnie faworyzuje własny przemysł półprzewodników. Jednak jak wykazała afera szpiegowska z udziałem Huanga, chińskie firmy z branży technologicznej na potęgę przemycają produkty Nvidii za pośrednictwem firm-wydmuszek w Azji Południowo-Wschodniej. Jedną z takich firm jest singapurski Megaspeed, którego szefową jest Alice Huang (Huang Le), z którą szef Nvidii miał romans i która według amerykańskich służb pracowała dla chińskiego wywiadu. Według portalu The Information, spółki powiązane z Huang i jej mężem (który miał być świadomy romansu) sprowadziły do Chin chipy o wartości ponad 7,5 mld dol.

Odejście Huanga ma dla Nvidii potencjalnie duże konsekwencje, bo biznesmen, jako założyciel spółki był z nią utożsamiany i nie opracował planów swojej sukcesji.

Ale afera ma dla firmy szersze znaczenie, bo Azja Południowo-Wschodnia była dotąd ważnym rynkiem zbytu swoich produktów. Według „WSJ”, eksport do Singapuru miał stanowić 22 proc. przychodów spółki w drugim kwartale 2025 r. W świetle afery szpiegowskiej, Kongresie pojawił się chór głosów do zacieśnienia kontroli eksportu.

Obecna pozycja Nvidii jako jednej z najważniejszych firm świata to bezpośredni efekt ostatnich czterech lat i rozwoju sztucznej inteligencji. Huang założył spółkę w 1993 r. razem z Chrise Malachowskym i Curtise Priemem, a przez większość jej istnienia skupiała się ona na produkcji układów graficznych wykorzystywanych głównie do gier komputerowych. Przełomem był w 2006 r., kiedy firma wprowadziła platformę CUDA, pozwalającą programować karty graficzne do dowolnych obliczeń.

Dopiero później okazało się jednak, że mogą być one przydatne do szkolenia sieci neuronowych stanowiących podstawę modeli sztucznej inteligencji. Swoje pierwsze produkty skrojone specjalnie pod potrzeby AI firma wypuściła w 2017 r., lecz prawdziwa eksplozja popytu rozpoczęła się wraz z opublikowaniem przez OpenAI ChataGPT, który zapoczątkował trwającą rewolucję AI.

Od tego czasu akcje spółki wzrosły z ok. 15 dol. do 239 dol. w październiku br. Od tego czasu kurs zaliczył ponad 30-procentowy zjazd. Obok afery Huanga, to wynik obaw o długoterminową opłacalność potężnych inwestycji w AI, a także obaw regulacje branży w świele zwycięstwa Demokratów w wyborach do Kongresu.

Z Waszyngtonu Oskar Górzyński (PAP)