epa13393421 Spanish far-right Vox party leader Santiago Abascal greets supporters during an election campaign event in Salamanca, Spain, 20 November 2026. Spain is scheduled to hold general elections on 29 November 2026. EPA/JM GARCIA
Dostawca: PAP/EPA.
Większość Hiszpanów jest po lewej stronie pod względem światopoglądu, ale według sondaży wybory za tydzień wygrają centroprawica i prawica – ocenił w rozmowie z PAP znawca Hiszpanii prof. Charles Powell Solares. Jego zdaniem nowy rząd nie zmieni wiele w polityce zagranicznej.
Brytyjsko-hiszpański historyk, dyrektor prestiżowego think tanku – Królewskiego Instytutu Elcano w Madrycie, podkreślił, że skrajnie prawicowa Vox, która może podwoić liczbę mandatów w parlamencie i wejść w koalicję z konserwatywną Partią Ludową (PP), jest innym ugrupowaniem niż niemiecka AfD.
– Zwycięstwo centroprawicy i prawicy nie będzie miażdżące – zaznaczył. W opinii analityka przyczyni się do niego proporcjonalna ordynacja wyborcza, która nie sprzyja rozdrobnieniu po lewej stronie sceny politycznej.
Zdaniem eksperta po wyborach nie należy spodziewać się wielkich zmian w polityce zagranicznej: Ukraina nadal będzie mogła liczyć na wsparcie hiszpańskich władz, poprawić się mogą natomiast relacje z prezydentem USA Donaldem Trumpem i Izraelem.
Na tydzień przed wyborami parlamentarnymi prof. Powell określił Hiszpanię, czwartą największą gospodarkę Europy z niemal 50 mln mieszkańców, jako „w pełni skonsolidowaną demokrację ze spolaryzowanym politycznie społeczeństwem”. Zauważył, że parlament, który został rozwiązany w październiku, „był najbardziej rozdrobniony od 1978 roku”. – Zasiadało w nim ponad 10 partii – przypomniał, zastrzegając, że podobnie było też w latach 1993-96.
– To był także czas skrajnej polaryzacji – zaznaczył, wspominając o sytuacji w latach 90. XX wieku. Jak podkreślił, w wyborach w 1996 r. zwyciężyła konserwatywna Partia Ludowa (PP).
Zgodnie z sondażami skrajnie prawicowa Vox stała się obecnie trzecią siłą polityczną w Hiszpanii i może podwoić liczbę mandatów w Kongresie. Lider PP Alberto Nunez Feijoo nie wykluczył koalicji z Vox.
Rozmówca PAP przestrzegł przed porównywaniem Vox, którą założyli rozczarowani politycy PP w reakcji na ruchy separatystyczne w Katalonii, do niemieckiej AfD. Jego zdaniem Vox jest bliżej do Braci Włochów premier Giorgii Meloni.
– Vox nie jest odpowiednikiem AfD. AfD chce zniszczyć niemiecką konstytucję i niemiecką demokrację. Nie sądzę, by można było powiedzieć to samo o Vox, które chciałoby zmienić konstytucję, ale przy użyciu środków konstytucyjnych – podkreślił prof. Powell.
Jak wyjaśnił, Vox chce m.in. ograniczyć władzę wspólnot autonomicznych. – To cel uprawniony, ale pod warunkiem, że będzie realizowany za pomocą demokratycznych i konstytucyjnych procedur – zaznaczył rozmówca PAP.
W Hiszpanii każda z 17 wspólnot ma swój rząd i parlament, a dwa autonomiczne miasta także cieszą się dużą samodzielnością.
Powell dodał, że Vox już teraz współrządzi z PP kilku wspólnotach i „nic złego się nie wydarzyło”. – Tak, robili rzeczy, z którymi się nie zgadzam, np. tzw. wojny kulturowe: nie wdrażali ustaw o pamięci historycznej albo wycofywali dotacje dla programów LGBTQ, itp. – dodał. Jego zdaniem „uczestnictwo Vox we władzy będzie ich miarkować”.
Ekspert podkreślił, że Hiszpanie, także większość zwolenników PP, są największymi entuzjastami Unii Europejskiej spośród mieszkańców państw Wspólnoty, a nowy rząd nadal będzie ściśle współpracował z Brukselą. Ekspert dodał, że to PP będzie dominować w koalicji i wyznaczać kierunki polityki gospodarczej, zagranicznej i obronnej.
Prof. Powell uważa, że po wyborach Hiszpania poprawi relacje z Trumpem, choć – jego zdaniem – w stosunkach amerykańskiej administracji z hiszpańskimi socjalistami „na powierzchni było dużo turbulencji, ale strukturalne fundamenty pozostały bardzo silne”.
Prof. Powell przewiduje też poprawę relacji z rządem Izraela, „zwłaszcza jeśli znajdą się w nim przynajmniej niektóre partie arabsko-izraelskie”. Obecnie oba kraje nie mają swoich ambasadorów w stolicach. – Jednak Hiszpania nadal będzie uznawać państwo palestyńskie – zapewnił.
Jednym z głównych tematów hiszpańskiej kampanii wyborczej jest migracja. Powell zwrócił uwagę na specyfikę Hiszpanii w tej kwestii. – Hiszpanie intuicyjnie nie postrzegają imigracji jako czegoś złego – zaznaczył. Jak wyjaśnił, mieszkańcy tego kraju sami jeszcze niedawno masowo migrowali na północ Europy i do obu Ameryk, dlatego sobie sprawę z tego, że gospodarka potrzebuje migrantów.
– W 2000 r. odsetek mieszkańców Hiszpanii urodzonych za granicą wynosił mniej niż 1 proc. Dziś jest to 17 proc. To największy napływ migrantów do jakiegokolwiek kraju na świecie. Czy doszło do zamieszek? Czy były masowe demonstracje przeciwko temu? Nie. Nie mamy gett, nie ma stref wyłączonych spod kontroli policji, a w dzielnicach, gdzie mieszka wielu cudzoziemców, współistnienie jest spokojne. Wiem to z własnego doświadczenia, bo w takiej właśnie mieszkam – powiedział Powell.
Podkreślił, że zdecydowana większość migrantów przybywa do Hiszpanii legalnie i zostaje na jej terytorium po wygaśnięciu wiz. Zastrzegł również, że Hiszpania nie boryka się, jak Francja czy Niemcy, z problemami trzeciego i czwartego pokolenia migrantów, ale też większość przybyszów pochodzi z Ameryki Łacińskiej, a dopiero na drugim miejscu są migranci z Europy Środkowej i Wschodniej. Tego rodzaju pochodzenie, jak argumentuje, sprzyja integracji w Hiszpanii.
Ponadto zwrócił uwagę, że przeprowadzona przez socjalistów akcja legalizacji nieudokumentowanych migrantów, za którą rząd został skrytykowany przez większość krajów UE, była siódmą z kolei od lat 80., a przeprowadzały je także rządy konserwatywne. Dlatego prof. Powell nie wierzy w to, że nowy rząd mógłby przyłączyć się do inicjatywy pięciu krajów UE, które chcą deportować migrantów do ośrodka w Rwandzie.
– Jest ona nie do przyjęcia dla większości Hiszpanów niezależnie od ich poglądów politycznych. Rząd tworzony przez PP nie przyłączyłby się do czegoś takiego – powiedział. Przyznał jednak, że może to być źródłem napięć między PP a Vox, ze względu na to, że ta ostatnia partia silnie opowiada się przeciwko migracji.
Jeden z ostatnich sondaży, wykonany dla publicznego radia Cadena SER i dziennika „El Pais” przez pracownię 40dB, wykazał, że rządząca obecnie Partia Socjalistyczna (PSOE) pod kierownictwem premiera Pedro Sancheza cieszy się 30-procentowym poparciem. Na opozycyjną konserwatywną Partię Ludową (PP) pod przewodnictwem Alberta Nunez Feijoo wskazało niemal 32 proc. badanych, przez co dystans między dwoma głównymi siłami skurczył się o niecałe 2 punkty proc. Trzecia siła polityczna – prawicowo-populistyczna Vox z liderem Santiago Abascalem otrzymała w badaniu 40dB 18 proc. wskazań.
Prof. Powell jest absolwentem uniwersytetu w Oksfordzie, specjalizującym się w najnowszej historii Hiszpanii, dziejach monarchii oraz hiszpańskiej transformacji demokratycznej po śmierci generała Francisco Franco. Zanim został dyrektorem Instytutu Elcano, kierował madryckim oddziałem think tanku European Council on Foreign Relations (ECFR). Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej za wybitne zasługi w kształtowaniu pozytywnego wizerunku Polski w Królestwie Hiszpanii i rozwijanie dwustronnej współpracy naukowej i kulturalnej.