Znacząca większość państw członkowskich poparła inicjatywę Polski, by przedłużyć funkcjonowanie unijnego serwisu doradczego Your Europe Advice (YEA), który udziela bezpłatnych porad przedsiębiorstwom w działalności na wspólnym rynku. Komisja Europejska chce zastąpić prawników sztuczną inteligencją.

Inicjatywę Polski w tej sprawie przedstawił w czwartek w Brukseli na posiedzeniu ministrów państw UE odpowiedzialnych za konkurencyjność wiceszef resortu rozwoju Michał Baranowski.

Your Europe Advice udziela bezpłatnych porad obywatelom i firmom na temat ich praw na wspólnym rynku np. w zakresie delegowania pracowników. Gdy YEA podejrzewa, że doszło do złamania unijnego prawa, może przekazać sprawę dalej do sieci SOLVIT, która zajmuje się konkretnymi skargami. Chodzi o urzędników państwowych działających w ramach centrów krajowych SOLVIT. Po otrzymaniu sprawy od YEA urzędnicy ci mogą podjąć kroki prawne.

W dokumencie, który Polska przygotowała na czwartkowe posiedzenie, a który poparły 23 państwa członkowskie, podkreślono, że YEA jest kluczowa dla działalności sieci SOLVIT. Serwis prawny działa bowiem niczym filtr pomagając rozwiązywać problemy, zanim te trafią do urzędników państwowych.

W 2025 roku do YEA trafiło ponad 20 tys. próśb o poradę, eksperci udzielili ponad 14 tys. odpowiedzi. Tymczasem sieć SOLVIT przyjmuje co roku prawie 8 tys. zgłoszeń. Choć blisko połowa z nich kwalifikuje się do pomocy, a urzędnicy rozwiązują 85 proc. spraw, centra krajowe są przeciążone pracą nad tysiącami wniosków, które nie leżą w ich kompetencjach.

Jak podkreślono w dokumencie, jeśli usługa YEA zniknie, tysiące skomplikowanych pytań natychmiast zaleją biura SOLVIT, paraliżując system i odbierając urzędnikom czas na rozwiązywanie realnych sporów na unijnym rynku.

Polska zwróciła uwagę na rosnące wyzwania na wspólnym rynku w związku z pojawieniem się nowych, transgranicznych form zatrudnienia, takich jak praca zdalna, nomadyczna, wykonywana w wielu państwach członkowskich. Doprowadziło to do bezprecedensowego poziomu złożoności w obszarach koordynacji zabezpieczenia społecznego w UE i podwójnego opodatkowania.

„Brak odnowienia umowy o świadczenie usług YEA doprowadzi do natychmiastowego przekierowania ogromnego napływu zapytań bezpośrednio do sieci SOLVIT. Obywatele i firmy, pozbawieni dostępu do specjalistycznej porady prawnej, będą traktować SOLVIT jako pierwszy punkt kontaktowy” – czytamy w dokumencie przygotowanym przez Warszawę.

Doceniono w nim wysiłki Komisji Europejskiej, która chce, by porad prawnych udzielała sztuczna inteligencja. Podkreślono jednak, że choć AI może podnieść wydajność serwisów doradczych, to nie zastąpi dogłębnej analizy prawnej i oceny kontekstowej dokonywanej przez wykwalifikowanych ekspertów. „W związku z tym każda integracja sztucznej inteligencji powinna opierać się na podejściu komplementarnym, gwarantującym, że ludzka wiedza prawnicza pozostanie kluczowa, szczególnie w przypadku złożonych spraw transgranicznych” – czytamy w dokumencie.

Z Brukseli Magdalena Cedro (PAP)