Całkowity wpływ ekonomiczny uchodźców z Ukrainy na polską gospodarkę w 2025 r. wyniósł 2,4 proc. PKB, czyli 94 mld zł – wynika z opublikowanego w czwartek raportu UNHCR i Deloitte.
Autorzy raportu „Analiza wpływu uchodźców z Ukrainy na gospodarkę Polską” zwrócili uwagę, że „uchodźcy z Ukrainy wzmacniają swoją pozycję na rynku pracy w Polsce”. Według nich świadczy o tym wskaźnik zatrudnienia, który wzrósł z 61 proc. w 2023 r. i 69 proc. w 2024 r., do 76 proc. w 2025 r. Przewyższa on wskaźnik odnotowany dla polskiego społeczeństwa, który wyniósł 75 proc. w trzecim kwartale ubiegłego roku.
Według opublikowanych danych, 87 proc. gospodarstw domowych uchodźców z Ukrainy uzyskiwało dochód z pracy. Jest to wynik o 7 punktów procentowych wyższy niż w latach 2023 i 2024. Jak podkreślono, świadczenia socjalne stanowiły niewielki odsetek dochodów Ukraińców w Polsce: zaledwie 10 proc. pochodziło ze wsparcia polskiego, a 2 proc. z ukraińskiego. „Zjawiska te potwierdzają, że integracja z rynkiem pracy pozostaje najsilniejszym aspektem włączenia uchodźców w Polsce” – czytamy w dokumencie.
Analitycy poinformowali, że praca w szarej strefie dotyczy istotnej części uchodźców z Ukrainy, a jej realna skala jest prawdopodobnie wyższa niż dane z ankiet. Według ich ustaleń, w wieku produkcyjnym pracę nieformalną potwierdziło 9 proc. zatrudnionych, zaś nieformalne samozatrudnienie deklarują wyłącznie Ukrainki (16 proc.).
W raporcie zwrócono uwagę, że 42 proc. Ukraińców posiadających PESEL UKR ma standardową umowę o pracę, przy czym u Polaków wartość ta wynosi 80 proc. Jak podkreślono, uchodźcy z Ukrainy często pracują poniżej kwalifikacji, mimo że 62 proc. z nich ma wyższe wykształcenie. Jednocześnie ich sytuacja materialna się poprawia, na co wskazuje wzrost o 45 proc. mediany zarobków netto w latach 2023 – 2025. W ubiegłym roku osiągnęła ona poziom ok. 85 proc. polskiej średniej krajowej.
Jak wskazano, 13 proc. uchodźców z Ukrainy w wieku produkcyjnym prowadzi w Polsce własną działalność, w tym co piąty zatrudnia pracowników. W sumie od 2022 r. Ukraińcy złożyli ok. 135 tys. wniosków o rejestrację jednoosobowych firm. „Dostępne dane wskazują, że przedsiębiorczość Ukraińców przynosi polskiej gospodarce korzyści i nie wypiera z rynku polskich firm” – zaznaczono. Analitycy, powołując się na dane z Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej (COIG), podali, że na początku 2026 r. w Polsce działało 26 984 firm z kapitałem ukraińskim.
„W miarę wzrostu zatrudnienia wśród uchodźców szacowany wpływ na PKB zwiększył się do 2,0 proc. w 2023 r., 2,3 proc. w 2024 r. oraz 2,4 proc. w 2025 r. Wartość tego wpływu w 2025 r. odpowiada dodatkowemu PKB na poziomie 94 mld zł. Prognozuje się, że do 2035 r. wkład ten osiągnie poziom 2,8 proc. PKB” – czytamy w raporcie UNHCR i Deloitte. Jak zaznaczono, „jest to wartość, którą polska gospodarka straciłaby, gdyby uchodźcy nagle z niej zniknęli”.
„Uchodźcy wspierają aktywność gospodarczą (w Polsce – PAP) na wiele sposobów, m.in. poprzez zatrudnienie, przedsiębiorczość oraz wydatki konsumpcyjne. Przyczyniają się również do zasilania finansów publicznych poprzez płacenie podatków i składek na ubezpieczenia społeczne” – wyliczyli autorzy.
Jak podano w raporcie, wydatki na opiekę zdrowotną uchodźców w przeliczeniu na osobę są znacznie niższe niż w przypadku obywateli Polski, na co wskazują dane NFZ: średni koszt leczenia uchodźcy z Ukrainy wyniósł 694 zł, podczas gdy na obywatela Polski przeznaczono 4 640 zł. W opinii analityków sześciokrotnie niższe koszty i rosnące wpływy ze składek przełożyły się na nadwyżkę finansową NFZ z obsługi obywateli Ukrainy, która w 2025 r. sięgnęła 1,8 mld zł.
Zauważono także, że „od 2022 r. wyraźnie rośnie liczba medyków z Ukrainy z prawem wykonywania zawodu w Polsce – sięgając 2,4 proc. lekarzy i 0,8 proc. pielęgniarek na koniec 2025 r. Dane ZUS wskazują też na ich ponadprzeciętny udział wśród salowych (12,9 proc.) i asystentek stomatologicznych (12 proc.)”.
„Ich wkład pomógł złagodzić niedobory kadrowe w polskim systemie opieki zdrowotnej, a jednocześnie poprawił dostęp do świadczeń nie tylko dla Polaków, ale także dla pacjentów posługujących się językiem ukraińskim” – podsumowano.
W raporcie UNHCR i Deloitte zarekomendowano sześć działań, które mogą sprzyjać wzrostowi produktywności, poprawie sytuacji na rynku pracy oraz dalszemu zwiększaniu wkładu uchodźców w polską gospodarkę. To m.in. poprawa jakości zatrudnienia uchodźców z Ukrainy, rozszerzenie szkoleń językowych, unowocześnienie systemów uznawania kwalifikacji i dyplomów czy wsparcie Ukrainek poprzez zapewnienie opieki nad dziećmi. Wskazano także potrzebę „stworzenia bardziej przewidywalnych ram prawnych, zachęcających do długoterminowych inwestycji w kapitał ludzki”.
Od marca 2022 r. do września 2026 r. zarejestrowano w Polsce 2,1 mln wniosków o nadanie PESEL UKR w ramach ochrony czasowej. Obecnie posiada go 868 tys. osób. Część uchodźców zmieniła swój status pobytowy i uzyskała pobyt czasowy. Oznacza to, że ewidencja administracyjna bezpośrednio nie odzwierciedla liczby uchodźców przebywających w Polsce.
Ze względu na ograniczenia wyjazdowe dla mężczyzn w związku z trwającą wojną, uchodźcy z Ukrainy w Polsce to głównie kobiety. We wrześniu 2026 r. stanowiły one 59 proc. całej populacji.
Uchodźcy z Ukrainy koncentrują się przede wszystkim w dużych miastach w Polsce. Procentowo największy odsetek mieszkańców stanowią we Wrocławiu (7,2 proc.), Przemyślu (6,6 proc.) i powiecie pruszkowskim (5,9 proc.), podczas gdy Warszawa (5,1 proc.) zajmuje piąte miejsce. Jednak liczbowo to stolica przyjęła najwięcej osób (105 018), niemal dwukrotnie więcej niż drugi Wrocław (56 753).
Tegoroczna analiza wpływu uchodźców z Ukrainy na gospodarkę w Polce to trzecia publikacja stworzona w ramach wspólnego projektu UNHCR (Agencja ONZ ds. uchodźców) wraz firmy Deloitte. Jej premiera miała miejsce w Centrum Prasowym PAP. Poprzednie raporty ukazały się w marcu 2024 i czerwcu 2025 r.(PAP)
mzb/ akar/
