Społeczność ukraińska w Polsce obawia się konsekwencji prezydenckiego weta i możliwości, że Sejm nie uchwali nowej wersji przepisów o pomocy dla Ukraińców do 1 października – powiedział PAP Ołeksandr Pestrykow, ekspert Fundacji Ukraiński Dom w Warszawie. Organizacja odnotowała wzrost liczby zapytań ze strony Ukraińców i liczy, że polski rząd wyjaśni jakie kolejne kroki zostaną wykonane w tej sprawie.
– Najczarniejszy scenariusz zakłada, że jeśli do 1 października nowa ustawa nie zostanie przyjęta, wszystkie osoby posiadające PESEL UKR lub dokumenty cyfrowe w aplikacji Diia mogą znaleźć się poza ramami prawnymi – powiedział Pestrykow w komentarzu dla PAP. Według niego, chodzi nie tylko o ryzyko utraty prawa legalnego pobytu, ale również o potencjalne problemy dla osób zatrudnionych oraz prowadzących działalność gospodarczą.
Ekspert podkreśla jednocześnie, że nawet w przypadku utraty statusu PESEL UKR, Ukraińcy będą mogli pozostać na terytorium Polski zgodnie z obowiązującym prawem Unii Europejskiej. – Decyzja Unii Europejskiej w sprawie tymczasowej ochrony nie została uchylona. Osoby posiadające paszporty biometryczne będą mogły przebywać w Polsce jeszcze przez 90 dni w ramach ruchu bezwizowego lub ubiegać się o nowy status ochrony czasowej – powiedział.
Pytany o to, jak weto prezydenta RP może wpłynąć na nastroje wobec Ukraińców w polskim społeczeństwie, Pestrykow zauważył, że w tej chwili trudno to jednoznacznie oceniać, ponieważ trwa emocjonalna i bardzo żywa dyskusja na ten temat. – W komentarzach pod różnymi wiadomościami pojawia się wiele skrajnych opinii. Mam nadzieję, że to się nie przełoży na relacje polsko-ukraińskie – ocenił.
Według Pestr?kowa, z informacji napływających do punktu konsultacyjnego Ukraińskiego Domu oraz na infolinię wynika, że Ukraińcy wyrażają zaniepokojenie, przede wszystkim w kontekście legalizacji pobytu, ale także dostępu do świadczeń, takich jak 800+ czy opieka zdrowotna.
– Spodziewaliśmy się, że prędzej czy później nadejdzie moment, w którym ustawa o pomocy dla Ukraińców przestanie obowiązywać, ale nie sądziliśmy, że nastąpi to tak szybko. Oczekiwaliśmy raczej okresu przejściowego i jasnych wyjaśnień ze strony rządu. Tymczasem problem polega na tym, że obecnie panuje całkowita próżnia informacyjna co do tego, czego mają się spodziewać Ukraińcy w Polsce – wyjaśnił.
Dodał, że po opublikowaniu wyjaśnień dotyczących założeń prezydenckiego projektu ustawy Ukraiński Dom przedstawi swoje stanowisko wobec zaproponowanych rozwiązań. Organizacja zamierza także na bieżąco przekazywać informacje i praktyczne wskazówki dla osób, których te zmiany mogą dotyczyć.
W poniedziałek Prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelę przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy, argumentując, że 800+ powinni dostawać tylko Ukraińcy pracujący w Polsce. Wg szefa KPRP, jeszcze w poniedziałek do Sejmu trafił prezydencki projekt zakładający m.in. dostęp do świadczeń i ochrony zdrowia tylko dla pracujących i opłacających składki w Polsce.
Rzecznik rządu Adam Szłapka zapowiedział we wtorek, że do kolejnego posiedzenia Sejmu, zaplanowanego na 8 września, Rada Ministrów przedstawi nowy projekt ustawy dotyczący zasad przyznawania świadczeń wszystkim cudzoziemcom przebywającym w Polsce.
Fundacja Ukraiński Dom została założona w 2009 roku pod nazwą Nasz Wybór. Od 2014 roku prowadzi działalność w Warszawie. Głównym celem fundacji jest wsparcie społeczności ukraińskiej w Polsce oraz ułatwienie integracji i wzajemnego porozumienia pomiędzy oboma narodami. Fundacja organizuje wydarzenia kulturalne i edukacyjne. Nazwę na Ukraiński Dom fundacja zmieniła jesienią 2022 r.
Roman Havryshchak, Ihor Usatenko (PAP)
hav/ iua/ lm/