Minister kultury Izraela zażądał odebrania obywatelstwa izraelskim reżyserom tego filmu. „NAZA” od piątku w polskich kinach

Popularne

Film „NAZA” wziął się z poczucia obowiązku. Czuliśmy się zobowiązani, by zdobyć świadectwa ujawniające mechanizmy systemu zabijania stosowanego w Strefie Gazy – podkreślają izraelscy twórcy Yuval Abraham i Rachel Szor. Doceniony w Wenecji nagrodą specjalną jury dokument – od piątku w kinach.

„NAZA” to skrót stosowany w izraelskich siłach zbrojnych w celu określenia tzw. strat ubocznych, czyli liczby cywilów, którzy mogą zginąć podczas eliminacji celu militarnego – objaśnia przed kamerą jeden z rozmówców Abrahama i Szor. Izraelscy dziennikarze śledczy, współtwórcy oscarowego dokumentu „Nie chcemy innej ziemi”, zarejestrowali rozmowy z 24 osobami związanymi z izraelską armią i wywiadem, którzy pod warunkiem zachowania anonimowości zgodzili się opowiedzieć o systemach wykorzystywanych do identyfikacji celów i prowadzenia ataków w Strefie Gazy. Systemy te, wspomagane przez sztuczną inteligencję i oparte na inwigilacji, zakładają ryzyko wysokich strat wśród ludności cywilnej. W filmie zobrazowano to następująco: by zabić jednego członka Hamasu, zaakceptowano możliwość śmierci 500 cywilów.

Wiele szczegółów nagłośnionych w „NAZA” pojawiło się wcześniej na łamach „The Guardian”, który jest jednym z producentów dokumentu. – Nawet jeśli ustalenia te były już znane opinii publicznej, uznaliśmy, że warto zebrać je w filmie. Przede wszystkim dlatego, że zupełnie inaczej wybrzmiewają w ustach osób, które zaprojektowały i obsługiwały te systemy. Ponadto na ekranie można pokazać rzeczy, których nie da się oddać w formie pisanej – społeczeństwo, w którym mają miejsce te wydarzenia, Tel Awiw, gdzie znajduje się główne dowództwo sił obronnych Izraela i gdzie mieszka wielu oficerów – mówiła Rachel Szor we wrześniu w Wenecji podczas konferencji prasowej towarzyszącej światowej premierze obrazu.

 

 

Yuval Abraham przypomniał, że oboje wywodzą się z dziennikarstwa. – Nie jesteśmy filmowcami (…). Natomiast kino umożliwia dogłębne zgłębienie struktury systemów. Jest to związane m.in. ze sposobem montażu, łączenia poszczególnych elementów. Nie wydaje mi się, by była to droga do poznania prawdy o zbrodniach popełnionych przez Izrael w Strefie Gazy, gdyż ta powinna być – i jest – oczywista. Pokazują to ustalenia dziennikarzy i dokumentacja, którą wszyscy widzieliśmy. Jako Izraelczycy czuliśmy się zobowiązani, by wykorzystać nasze możliwości i zdobyć świadectwa ujawniające mechanizmy systemu zabijania – przyznał reżyser.

Razem z Szor byli przygotowani, że nakłonienie do zwierzeń byłych i obecnych członków izraelskich struktur wojskowych będzie wymagać sporo czasu. Zaskoczyło ich, że część z nich od początku chciała rozmawiać. U niektórych gotowość ta łączyła się ze skruchą, u innych – wręcz przeciwnie. Zdarzały się osoby przemawiające z totalną obojętnością. – Jonathan Glazer (producent wykonawczy dokumentu – PAP) powiedział kiedyś o „Strefie interesów” coś, co szczególnie utkwiło mi w pamięci. Mianowicie, że w tej historii ofiary są poza kadrem, poza zasięgiem wzroku, ale nawet na chwilę nie przestajemy o nich myśleć. Uznaliśmy, że skupienie się na poczuciu winy przesunęłoby punkt ciężkości filmu. Tymczasem jego sednem miał być system, wskutek którego śmierć poniosło ponad 70 tys. Palestyńczyków w Strefie Gazy. To wyłącznie dane szacunkowe – rzeczywista liczba ofiar jest znacznie wyższa. Chcieliśmy pokazać, w jaki sposób funkcjonuje taki system i jak świat pozwolił, by do tego doszło – wskazał Abraham.

We wrześniu podczas festiwalu w Wenecji obraz otrzymał nagrodę specjalną jury. W Izraelu wywołał ostrą reakcję władz. Minister kultury Miki Zohar ocenił go publicznie jako „podły”, a Abrahamowi i Szor zarzucił „palącą nienawiść do samych siebie”. Zapowiedział też działania na rzecz odebrania twórcom izraelskiego obywatelstwa za „naruszenie lojalności wobec państwa i współpracę z wrogiem” oraz wystąpienie do ministerstwa spraw wewnętrznych o zbadanie pochodzenia materiałów wykorzystanych w filmie.

Izraelska armia odrzuciła zarzuty przedstawione w dokumencie, wskazując, że wypowiadający się żołnierze i pracownicy wywiadu pozostają anonimowi, więc nie można zweryfikować ich tożsamości. Z kolei portal Ynet podał, że w izraelskiej armii, ministerstwie spraw zagranicznych i rządowej jednostce odpowiedzialnej za dyplomację publiczną (hasbarę) trwają „gorączkowe” narady nad przygotowaniem szerokiej kampanii informacyjnej przeciwko filmowi. Ma być prowadzona na różnych platformach, przede wszystkim w kanałach cyfrowych.

Ponad tysiąc izraelskich i 1,5 tys. filmowców spoza Izraela podpisało się pod petycją w obronie Szor i Abrahama. Solidarność z izraelskimi twórcami wyraziła również Gildia Reżyserów Polskich. – Twórca ma prawo, a czasem obowiązek zadawać najtrudniejsze pytania i pokazywać rzeczy, których władza nie chce oglądać. Nie powinien być za swoją twórczą wypowiedź zastraszany ani karany. Dlatego stajemy po stronie Yuvala Abrahama i Rachel Szor, po stronie wolności twórczej – podkreśliła honorowa przewodnicząca związku Agnieszka Holland podczas gali zamknięcia Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

Film „NAZA” można oglądać od piątku w polskich kinach.

Daria Porycka (PAP)

Podobne

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Mojbilet imporezy w USA

Ostatnio dodane

PSFCU VISA Elite

Mojbilet imporezy w USA