Premier Tusk: „Zamrozimy ceny gazu. Będziemy pracować nad poziomem cen prądu”. Polska ma jedne z najwyższych cen prądu w Europie
Rząd zamierza pracować nad rozwiązaniami dotyczącymi poziomu cen energii elektrycznej – wynika z wtorkowej wypowiedzi premiera Donalda Tuska. Dodał, że w 2027 roku ceny gazu m.in. dla gospodarstw domowych mają być zamrożone na tegorocznym poziomie.
Tusk przypomniał, że Rada Ministrów zajmie się projektem ustawy wprowadzającym w 2027 r. maksymalną cenę gazu ziemnego dla odbiorców chronionych na poziomie 197,29 zł/MWh, czyli takim, jak zatwierdzona w taryfie sprzedawcy z urzędu na 2026 r.
– Zdecydowaliśmy o zamrożeniu cen gazu, jeśli chodzi o odbiorców indywidualnych, gospodarstwa rodzinne i utrzymamy cenę na poziomie 197,29 zł/MWh, a więc będzie to cena na poziomie dotychczasowym – powiedział szef rządu przed posiedzeniem Rady Ministrów.
Chodzi o projekt ustawy o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2027 r. w związku z sytuacją na rynku gazu oraz o zmianie niektórych ustaw, przygotowany przez Ministerstwo Energii.
Zakłada on, że w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2027 r. obowiązywać będzie maksymalna cena gazu dla odbiorców chronionych, w tym gospodarstw domowych. Dotyczyć to będzie również wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, a także podmiotów realizujących ważne zadania z zakresu użyteczności publicznej takie jak np. szkoły, szpitale, domy opieki, kościoły i noclegownie.
Planowane przepisy przewidują też wprowadzenie daniny od nadzwyczajnych zysków sprzedawców paliw gazowych, która ma sfinansować rekompensaty wypłacane przedsiębiorstwom energetycznym stosującym cenę maksymalną gazu.
Szef rządu zapowiedział, że „będziemy też pracowali cały czas nad energią elektryczną, tak żeby Polacy mogli przeżyć tą późną jesień i zimę bez szoku cenowego”. Dyskusje w rządzie na temat sytuacji na rynku energii elektrycznej zapowiadał na początku listopada minister energii Miłosz Motyka, zaznaczając, że decyzje w tej sprawie zapadną później niż te dotyczące cen gazu.
– Dla nas ma to olbrzymie znaczenie, staramy się tak budować naszą strategię, aby wszystko utrzymać w ramach takiej fundamentalnej odpowiedzialności. Mamy niską inflację, mamy wysoki wzrost, mamy ciągle wystarczająco dużo środków, żeby kontrolować cenę i utrzymywać ją na poziomie, który jest przynajmniej jakoś do zniesienia. Dzięki temu możemy także prognozować na rok 2027 nadal niską inflację, nadal wysoki wzrost – wskazał szef rządu.
– Nie możemy sobie pozwolić i nie możemy zgodzić się na to, żeby ludzie cierpieli z powodu decyzji, które zapadały gdzieś za oceanem – mówię o decyzjach o wojnie na Bliskim Wschodzie – i nie chcemy, żeby za to płaciły polskie rodziny. Nie chodzi tylko o samą cenę gazu, ale też o wpływ cen energii na inflację, a więc również na ceny innych produktów – podkreślił Tusk.
Premier odwołał się do rosnących hurtowych cen gazu na światowych rynkach, co jest konsekwencją wojny na Bliskim Wschodzie i blokadą Cieśniny Ormuz. Pod koniec października ceny na europejskim hubie TTF przekroczyły po raz drugi w ciągu ostatnich miesięcy poziom 100 euro/MWh. Był to najwyższy poziom od końca 2022 r. (PAP)
Polska ma jedne z najwyższych cen prądu w Europie względem siły nabywczej, ale wpływ zielonych certyfikatów jest marginalny, a główną przyczyną są krajowe opłaty oraz struktura polskiego miksu energetycznego. Według danych Eurostatu opisywanych przez Interia Biznes, udział podatków i opłat w polskim rachunku należy do najwyższych w całej Unii Europejskiej.
Na końcową wysokość rachunku za energię elektryczną w Polsce wpływa kilka kluczowych czynników:
• Opłaty i podatki krajowe. Ponad 40% rachunku gospodarstwa domowego stanowią podatki (VAT, akcyza) oraz opłaty sieciowe i dystrybucyjne. Polska ma jeden z najwyższych w Europie wskaźników obciążeń fiskalnych doliczanych do czystej energii.
• Węglowy miks energetyczny i unijny system ETS. W Polsce duża część prądu wciąż powstaje ze spalania węgla, który jest obłożony unijnymi opłatami za emisję dwutlenku węgla (EU ETS). Według szacunków Ministerstwa Klimatu i Środowiska przytaczanych przez WNP, koszty systemu ETS odpowiadają za około 15–16% końcowej ceny prądu dla przeciętnego gospodarstwa domowego (w przypadku przemysłu ten udział sięga nawet 40–50%). Pieniądze ze sprzedaży uprawnień ETS nie trafiają jednak do Brukseli, lecz zasilają bezpośrednio polski budżet państwa.
• Krajowe opłaty za stabilizację systemu. Na rachunkach widnieje między innymi opłata mocowa, która stanowi około 5–10% rachunku. Jest to polski mechanizm służący do utrzymywania w gotowości starych elektrowni węglowych, aby w sieci nie zabrakło prądu, gdy nie wieje wiatr i nie świeci słońce.
• Znikomy udział zielonych certyfikatów. Zielone certyfikaty to stary, wygaszany system wsparcia dla odnawialnych źródeł energii. Obowiązek ich zakupu został w ostatnich latach mocno obniżony i obecnie odpowiada za ułamek rachunku (około 1–2% ceny końcowej).
• Koszty przesyłu i przestarzałe sieci. Opłaty dystrybucyjne stanowią ponad jedną trzecią całego rachunku. Wynikają one z konieczności modernizacji starzejących się sieci energetycznych oraz wysokich stóp zwrotu spółek dystrybucyjnych.
Polityka klimatyczna UE i koszty emisji CO2 podnoszą cenę wytwarzania energii w krajach opartych na węglu.