Powstała 100 lat temu Route 66 jest uważana za najsłynniejszą drogę na świecie. Tuż obok amerykańskiej flagi, Coca-Coli, Elvisa Presleya i McDonalda stanowi najbardziej rozpoznawalny symbol Stanów Zjednoczonych.

John Steinbeck nazywał ją „Matką Dróg”, śpiewał o niej Nat King Cole. Kształtowała amerykańską tożsamość i kulturę, obiecywała spełnienie „amerykańskiego snu”, wolność, mobilność, przygodę i dawała inspiracje twórcom.

Route 66 została otwarta 11 listopada 1926 r., ale można w niej odnaleźć echa wcześniejszego podboju Dzikiego Zachodu i hasła „Go west young man”. Kowboje i osadnicy ruszali na zachód wozami konnymi po bezdrożach w poszukiwaniu lepszego życia. Gdy powstała Droga 66, ich potomkowie z tymi samymi marzeniami ruszyli na zachód samochodami. Choć zrodzona z pragmatyzmu, droga ta stała się symbolem romantycznym w kulturze amerykańskiej.

Dla emigrantów z Europy była to droga do lepszego życia. W czasie Wielkiego Kryzysu tysiące Amerykanów przemierzało nią kraj ze wschodu na zachód i w odwrotną stronę w poszukiwaniu pracy pozwalającej przetrwać trudny czas. Po zakończeniu II wojny światowej powracający z Europy amerykańscy weterani, przemierzając nią setki kilometrów, szukali sensu życia. To oni stali się zalążkiem kilku subkultur tamtego czasu, m.in. bitników i Hells Angels. Podobny cel, choć w innej oprawie ideologicznej, mieli również hipisi. Pomiędzy wspomnianymi były miliony zwykłych Amerykanów, dla których „Matka Dróg” była codziennością.

W literaturze amerykańskiej symbolikę Route 66 najpełniej oddają kanoniczne dzieła, takie jak „Grona gniewu” Johna Steinbecka (1939 r.), „W drodze” Jacka Kerouaca (napisana w 1951 r. wydana w 1957 r.) oraz „Zen i sztuka oporządzania motocykla” Roberta Pirsiga (1974 r.) uznawana za najlepiej sprzedającą się książkę filozoficzną wszech czasów. Z kolei na polskim rynku czytelniczym ikonicznym świadectwem podróży tą trasą stał się „Asfaltowy saloon” Waldemara Łysiaka (1980 r.).

– Route 66 dała początek nurtowi drogi w muzyce country. Ta droga jest czymś więcej niż tylko trasą pokrytą asfaltem, to jest mit, legenda i nostalgia Ameryki – powiedział PAP Michał „Lonstar” Łuszczyński, od ponad 45 lat jedna z największych gwiazd muzyki country w Polsce. – Droga w muzyce country jest często utożsamiana z drogą życia. Jest metaforą wolności, zaprasza, żeby dokądś uciec albo żeby nią wrócić z miejsca niechcianego. Droga to połączenie dwóch pozornie skrajnych pojęć – romantyzmu i realizmu – tłumaczył „Lonstar”.

Na prezentowanej fotografii, wykonanej w 2011 r., widać historyczny fragment Route 66 w Arizonie.

Fotografię można zobaczyć tu: https://skroc.pl/RaoQHxD  oraz na dzieje.pl: https://dzieje.pl/wiadomosci/historia-jednej-fotografii-z-bazy-zdjec-pap-route-66-droga-symbol-ameryki-ma-100-lat

Subskrybenci serwisu PAP mogą pobrać tę fotografię bezpłatnie do zilustrowania tego tekstu.

Przez setki lat główną opowieścią drogi była „Odyseja” Homera. W XX w. współczesną bazą do opowieści drogi stały się historie zainspirowane Route 66. Droga, pokonywana samochodem lub motocyklem, zawsze była metaforą, m.in. życia, poszukiwania sensu istnienia i tożsamości, ucieczki, podróży w nieznane. Przez 100 lat ta autostrada inspirowała pisarzy, filmowców, muzyków. Na jej micie zbudowano znaczącą część amerykańskiej literatury, muzyki i filmu.

Dała podwaliny pod amerykańskie kino drogi, reprezentowane przez takie kultowe filmy jak: „Grona gniewu” (filmowa adaptacja powieści, 1940), „Easy Rider” (1969), „Znikający punkt” (1971), „Pojedynek na szosie” (1971), „Mistrz kierownicy ucieka” (1977), „Konwój” (1978), „Autostopowicz” (1984), „Thelma i Louise” (1991). W latach 60. powstał serial telewizyjny „Route 66” opowiadający o historii dwóch młodych mężczyzn podróżujących przez Stany Zjednoczone.

Piosenką, która stała się niemal hymnem tej autostrady, była „(Get Your Kicks On) Route 66” z 1946 r. skomponowana przez Bobby’ego Troupa i po raz pierwszy zaśpiewana przez Nat King Cole’a. Piosenka ukazała się też na debiutanckim albumie The Rolling Stones. Sięgało po nią również wielu innych wykonawców, m.in. Chuck Berry. Wątki o Route 66 można było też odnaleźć w piosenkach country opowiadających o życiu i pracy kierowców wielkich ciężarówek.

Route 66 miała swój znaczący wpływ także na prozaiczne sfery życia. Zwiększająca się intensywność podróży samochodowych tą trasą przyczyniła się do powstania restauracji typu fast food, które obsługiwały kierowców.

Wiodła z Chicago (w stanie Illinois) przez Missouri, Kansas, Oklahomę, Texas, Nowy Meksyk i Arizonę do Los Angeles w Kalifornii. Jej długość wynosiła 2448 mil (3940 km). Powstała na bazie sieci dróg lokalnych. W pierwszych latach niektóre odcinki miały nadal nawierzchnię ziemną, pełne wyasfaltowanie drogi nastąpiło w 1938 r.

Wraz z budową systemu autostrad międzystanowych Route 66 była stopniowo zastępowana nowymi drogami. W 1979 r. władze zarządzające drogami w USA zarekomendowały usunięcie oznaczenia Route 66, ostatnie odcinki drogi usunięto z systemu autostrad w 1985 r. Do dziś wiele fragmentów dawnej trasy zostało zachowanych jako element historyczny i jest atrakcją turystyczną.

To, co pozostało, stało się z czasem zabytkiem narodowym. W 1999 r. prezydent Bill Clinton podpisał ustawę o ochronie Route 66, która zapewniła federalne wsparcie w renowacji obiektów historycznych wzdłuż tej trasy. Ten krok spowodował ożywienie lokalnych inicjatyw upamiętniających Route 66 i jej znaczenie historyczne i kulturowe. Renowacji poddano zachowane budynki związane z infrastrukturą drogową (m.in. stacje benzynowe, motele, przydrożne restauracje), otwarto kilka lokalnych muzeów związanych z drogą. Filmowym pomnikiem Route 66 stała się animacja „Auta” (2006 r.). Twórcom udało się stworzyć film zarówno ciekawy dla młodych widzów, jak i wierny historii miejsca, o którym opowiada.

W 2018 r. wyznaczono trasę rowerową US Bicycle Route 66, przebiegającą fragmentami „Matki Dróg”. W 2026 r. poczta USA wydała okolicznościowy znaczek upamiętniający stulecie tej trasy.

Archiwum fotograficzne Polskiej Agencji Prasowej liczy około 20 milionów zdjęć i wciąż wzbogaca się o nowe kolekcje. Jego zasoby sięgają lat 20. XX wieku i stanowią ważną część dziedzictwa narodowego. Zatrzymane w kadrach obrazy rejestrują każdy aspekt życia społecznego, politycznego, gospodarczego, kulturalnego i religijnego na przestrzeni ostatnich 100 lat.

Profesjonalna digitalizacja zasobów fotograficznych PAP umożliwia szeroki do nich dostęp przez stronę PAP (https://fotobaza.pap.pl/). Nad prawidłową identyfikacją oraz szczegółowym opisem zdjęć pracuje zespół specjalistów, przeglądając materiały źródłowe w czytelniach i archiwach. Klienci są na bieżąco informowani o nowych zdjęciach w Bazie Fotograficznej PAP.

Tomasz Szczerbicki (PAP)