Wybory: Historia samorządu w Polsce

Wybory: Historia samorządu w Polsce

21 października odbędą się wybory samorządowe. Będą to ósme takie wybory w III Rzeczpospolitej, pierwsze odbyły się w 1990 roku, ostatnie w 2014-tym. Wybierzemy blisko 47 tysięcy radnych gmin, powiatów i sejmików wojewódzkich oraz prawie 2 i pół tysiąca wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

Obecnie w Polsce jest 16 województw, 380 powiatów i 2478 gmin. Choć historia samorządu terytorialnego w naszym kraju sięga XVI wieku, to był on wiele razy powoływany oraz likwidowany. Współcześnie został przywrócony w 1990 roku. Później, 1 stycznia 1999-go wprowadzono trójstopniowy podział terytorialny i trzy szczeble samorządu: gminny, powiatowy i wojewódzki.

W okresie międzywojennym samorząd powiatowy został wprowadzony w 1919 roku. Po II wojnie światowej władze PRL reaktywowały samorząd terytorialny w formie tzw. rad narodowych. Dopiero wybory rad gminnych w 1990 roku przywróciły prawdziwie demokratyczny samorząd, umożliwiający lokalnym społecznościom rozwiązywanie problemów zgodnie z ich potrzebami. Reforma samorządowa została częściowo przeprowadzona na podstawie wzorów przedwojennych. Nawiązania do przeszłości pojawiły się między innymi w nazwach urzędów. Po 40-letniej przerwie wróciły takie tytuły, jak: wójt i burmistrz.

W 2000 roku Sejm Rzeczpospolitej ustanowił 27 maja Dniem Samorządu Terytorialnego. Święto upamiętnia datę pierwszych w pełni demokratycznych wyborów do rad gmin z 27 maja 1990 roku. Ten dzień uważa się zaęłęó symboliczną datę narodzin polskiego samorządu lokalnego. Wtedy Polacy wybrali ponad 50 tysięcy radnych. Gminy przejęły 100 tysięcy pracowników administracji, uzyskały odrębne budżety, nieruchomości oraz półtora tysiąca przedsiębiorstw.

Ustawę o samorządzie gminnym oraz ordynację wyborczą do rad gmin, parlament uchwalił 8 marca 1990 roku. Pierwsze wybory do rad gmin odbyły się 27 maja 1990 roku.

W czerwcu 1993 roku po raz pierwszy zaprezentowano rządowe propozycje nowego podziału terytorialnego. Ich autorem był pełnomocnik rządu do spraw reformy administracji publicznej profesor Michał Kulesza. Zgodnie z jego propozycją, liczbę województw zmniejszono z 49. na 16, wprowadzono też powiaty. 11 października 1998 roku po raz pierwszy odbyły się wybory samorządowe według nowych zasad, uwzględniających ustawy składające się na reformę samorządową. Stworzona została trójstopniowa struktura, składająca się z wyborów do sejmików wojewódzkich, wyborów do rad powiatów i wyborów do rad gmin.

1 stycznia 1999 roku wszedł w życie trójstopniowy podział terytorialny państwa. W 2002 roku parlament przyjął ustawę o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. W 2011-tym uchwalono Kodeks wyborczy, czyli ustawę regulującą prawo wyborze w Polsce. Po siedmiu latach, w styczniu 2018 roku kodeks oraz inne ustawy o samorządzie zostały znacząco znowelizowane. Między innymi, wydłużono z 4 do 5 lat kadencję organów samorządowych, wprowadzono zapis o dwu-kadencyjności wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, a także – jednomandatowe okręgi wyborcze w gminach do 20 tysięcy mieszkańców.

Polscy samorządowcy mają swoją patronkę, od 2007 roku jest nią Święta Kinga. Żyjąca w XIII wieku żona księcia sandomierskiego Bolesława, założycielka klasztoru klarysek w Starym Sączu, zarządzała licznymi dobrami i ziemiami, dbając jednocześnie i troszcząc się o najsłabszych.

Współczesna inęłęóstytucja samorządu terytorialnego w Europie powstała w XIX wieku. Uznano wówczas gminę za związek mieszkańców pewnego terytorium, mający na celu zarządzanie swoimi interesami i bronienie swoich praw. Od XIX stulecia państwa europejskie zaczęły określać w drodze ustaw zadania, które wykonywały gminy w ramach samorządu gminnego. Późniejsze lata i początek wieku XX były okresem formowania się samorządów lokalnych w poszczególnych państwach naszego kontynentu.

Informacyjna Agencja Radiowa/IAR/E.Porycka/E.Leo/dok.



COMMENTS

WORDPRESS: 0