HomeCiekawostki

Po co Polsce Prezydent? Co może może Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Po co Polsce Prezydent? Co może może Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

28 czerwca 2020 r. odbędzie się pierwsza tura wyborów prezydenckich. Gorąca atmosfera polityczna – związana m.in. z pandemią koronawirusa oraz niecodzienną kampanią wyborczą sprawia, że nasza uwaga związania z głosowaniem przekierowuje się nie zawsze tam, gdzie trzeba.

 

 

Polityczne hasła kandydatów to jedno, a kompetencje prezydenckie zapisane w ustawach to drugie. Nie zapominajmy o tym, co – zgodnie z polskim prawem – może Prezydent RP. W artykule znajdziesz podsumowanie kompetencji prezydenckich – weź je pod uwagę w dniu, w którym pójdziesz na głosowanie.

 

Prezydent RP to najwyższy przedstawiciel władz

Prezydent RP jest najwyższym przedstawicielem polskich władz. Stanowi gwarant władzy państwowej, jest najwyższym organem państwa w zakresie władzy wykonawczej, ponadto czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji. Prezydent jest zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Szczegółowe kompetencje Prezydenta RP można pogrupować na:

 

    • kompetencje związane ze stosunkami międzynarodowymi,
    • kompetencje związane z wojskowością,
    • kompetencje dotyczące uchwalonych ustaw,
    • kompetencje związane z orderami i odznaczeniami,
    • kompetencje związane z nominacjami,
    • kompetencje związane z desygnowaniem i powoływaniem Premiera i Rady Ministrów,
    • kompetencje związane z Radą Gabinetową,
    • kompetencje związane z nadawaniem obywatelstwa,
    • kompetencje dotyczące aktów urzędowych,
    • prawo łaski.

 

Kompetencje Prezydenta RP – polityka zagraniczna

Prezydent RP jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej – uosabia państwo na arenie międzynarodowej, szczególnie w kontaktach z innymi państwami oraz organizacjami międzynarodowymi, w tym np. z NATO lub ONZ. Reprezentacja ta dotyczy nie tylko sytuacji wymuszonych przez prawo krajowe lub międzynarodowe, ale także przez stosunki dyplomatyczne. Prezydent RP m.in.:

 

    • ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, o czym zawiadamia Sejm i Senat,
    • mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Rzeczypospolitej Polskiej w innych państwach i przy organizacjach międzynarodowych,
    • przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych innych państw oraz organizacji międzynarodowych.

 

Kompetencje Prezydenta RP – wojsko

Prezydent RP, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, zatwierdza strategię bezpieczeństwa narodowego, plany krajowych ćwiczeń systemu obronnego, postanawia o wprowadzeniu lub zmianie określonego stanu gotowości obronnej państwa. Prezydent RP może zarządzić powszechną lub częściową mobilizację oraz użycie Sił Zbrojnych do obrony RP. Decyduje też o wysłaniu wojska polskiego za granicę. Ponadto to on nadaje stopnie wojskowe i w razie zagrożenia może wprowadzić stan wojenny lub stan wyjątkowy.

 

Kompetencje Prezydenta RP – ustawy

Zgodnie z art. 122 Konstytucji warunkiem wejścia w życie każdej ustawy jest podpisanie jej przez Prezydenta RP. Jeśli głowa państwa ma wątpliwości wobec którejś z ustaw, może ją zawetować lub odesłać do rozpatrzenia Trybunałowi Konstytucyjnemu. Ponadto Konstytucja umożliwia prezydentowi wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego nie tylko z projektem ustawy, ale także z już obowiązującą ustawą. Odpowiedni wniosek Prezydent może złożyć w dowolnym czasie nawet wobec umowy międzynarodowej lub rozporządzenia.

 

Kompetencje Prezydenta RP i ordery

Prezydent RP nadaje ordery i odznaczenia, w tym m.in:

    • Order Orła Białego, Order Odrodzenia Polski, Order Krzyża Wojskowego, Order Krzyża Niepodległości, Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej;
    • Krzyż Wolności i Solidarności, Krzyż Zasługi, Krzyż Zasługi za Dzielność, Krzyż Zesłańców Sybiru, Krzyż Wschodni, Krzyż Zachodni, Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości, Medal za Ofiarność i Odwagę, Medal za Długoletnią Służbę, Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie, Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości;
    • Krzyż Wojskowy, Order Wojenny Virtuti Militari, Krzyż Walecznych, Krzyż Zasługi z Mieczami.

Ordery i odznaczenia mogą być nadawane także pośmiertnie. Prezydent RP może też podjąć decyzję o pozbawieniu orderów i odznaczeń.

 

Kompetencje Prezydenta RP – nominacje

Zgodnie z at. 25 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki Prezydent RP nadaje stopnie profesorskie pracownikom nauki i sztuki oraz nauczycielom akademickim. Ponadto Prezydent RP powołuje do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego: Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych oraz sądów wojskowych. Głowa państwa nadaje także stopnie generalskie oficerom WP.

 

Kompetencje Prezydenta RP i rząd

Desygnowany Premier proponuje Prezydentowi skład Rady Ministrów. Następnie Prezydent dokonuje aktu powołania Premiera i pozostałych członków Rady Ministrów w ciągu 14 dni od dnia pierwszego posiedzenia Sejmu lub przyjęcia dymisji poprzedniej Rady Ministrów i odbiera przysięgę od członków nowo powołanej Rady Ministrów. Premier, w ciągu 14 dni od dnia powołania przez Prezydenta, przedstawia Sejmowi program działania Rady Ministrów z wnioskiem o udzielenie jej wotum zaufania.  Zmian na stanowiskach poszczególnych ministrów, w toku pracy Rządu, dokonuje Prezydent na wniosek Premiera.

 

Kompetencje związane z Radą Gabinetową

Prezydent może – w sprawach szczególnej wagi – zwołać Radę Gabinetową. Tworzy ją Rada Ministrów, przewodniczy jej głowa państwa. Stanowiska Rady Gabinetowej nie mają charakteru prawnie wiążącego.

 

Kompetencje Prezydenta RP nadaje obywatelstwo

Prezydent RP nadaje obywatelstwo polskie i wyraża zgodę na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego. Osoby, które mieszkają w Polsce (i nie są na pobycie na podstawie wizy lub w ruchu bezwizowym) składają wnioski za pośrednictwem wojewody właściwego ze względu na swoje miejsce zamieszkania, a zamieszkałe za granicą – za pośrednictwem właściwego konsula.

 

Prezydent RP wydaje rozporządzenia, zarządzenia i postanowienia, w tym m.in.:

 

    • zarządzenie wyborów do Sejmu i Senatu,
    • zwoływanie pierwszego posiedzenia nowo wybranych Sejmu i Senatu,
    • skracanie kadencji Sejmu w przypadkach określonych w Konstytucji,
    • inicjatywy ustawodawczej,
    • zarządzanie referendum ogólnokrajowego,
    • podpisywanie albo odmowy podpisania ustawy,
    • zarządzanie ogłoszenia ustawy oraz umowy międzynarodowej w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej,
    • zwracanie się z orędziem do Sejmu, do Senatu lub do Zgromadzenia Narodowego,
    • wnioskowanie do Trybunału Konstytucyjnego,
    • wnioskowanie o przeprowadzenie kontroli przez Najwyższą Izbę Kontroli,
    • desygnowanie i powoływanie Prezesa Rady Ministrów.

 

Prezydent może zastosować akt łaski wobec każdego skazanego oprócz tych osób, które zostały skazane przez Trybunał Stanu. Prezydencki akt łaski nie podlega kontroli.

Red.  Źródło: Prezydent.pl

COMMENTS