Ponad 950 tys. obywateli Ukrainy ma w rejestrze PESEL nadany status UKR, co jest równoznaczne z korzystaniem z ochrony tymczasowej w Polsce – wynika z informacji przekazanych PAP przez resort cyfryzacji. W tym roku status UKR nadano 47 tys. osób.
W sierpniu weszła w życie decyzja wykonawcza Rady (UE) w sprawie przedłużenia ochrony tymczasowej wysiedleńcom z terytorium Ukrainy na rok – do 4 marca 2028 r. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami tymczasową ochronę przyznaje się jedynie osobom, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe w Ukrainie. Ograniczenia tego nie stosuje się do osób, które korzystają z tymczasowej ochrony w którymś z państw UE przed 30 lipca 2026 r. i nieprzerwanie zachowują status ochronny w tym państwie.
Obywatelom Ukrainy, którzy przybyli do Polski w wyniku działań wojennych i zostali objęci ochroną tymczasową nadaje się status UKR w rejestrze PESEL. Z danych przekazanych PAP przez resort cyfryzacji wynika, że aktualnie w rejestrze PESEL zarejestrowanych jest 950,9 tys. osób ze statusem UKR. W tym roku status UKR nadano 47 tys. osób, w tym również dzieciom Ukraińców, które urodziły się w Polsce.
W związku z ograniczeniem przyznawania ochrony czasowej wyłącznie do osób, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe w Ukrainie PAP zapytała resort cyfryzacji o to, ilu Ukraińcom odmówiono w od wejścia w życie nowych przepisów przyznania ochrony tymczasowej.
„Ministerstwo nie dysponuje takimi danymi, ponieważ informacje o odmowie nadania numeru PESEL ze statusem UKR oraz informacja o powodach takiej odmowy, nie są odnotowywane w rejestrach, a wnioski o nadanie PESEL ze statusem UKR realizowane są lokalnie w gminach” – odpowiedział resort.
30 lipca kraje członkowskie UE oficjalnie wyraziły zgodę na przedłużenie o kolejny rok, do 4 marca 2028 roku, ochrony tymczasowej uchodźcom z Ukrainy oraz na wykluczenie z niej mężczyzn w wieku poborowym.
Zgodnie z jednym z artykułów nowego postanowienia, ochrona tymczasowa nie jest udzielana osobom, które „nie wywiązują się ze swoich obowiązków wojskowych przewidzianych w prawie ukraińskim i z tego powodu nie uzyskały zezwolenia władz ukraińskich na opuszczenie Ukrainy”.
Nowy zapis nie będzie miał zastosowania do Ukraińców, którzy już są objęci ochroną tymczasową w UE.
Na Ukrainie wiek mężczyzn objętych powszechną mobilizacją wynosi od 25 do 60 lat.
W Polsce od marca obowiązują nowe zasady ochrony dla obywateli Ukrainy. Muszą oni w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski złożyć wniosek o ukraiński PESEL; w przeciwnym wypadku mogą stracić prawo do ochrony. Osoby, które uzyskały PESEL bez okazania dokumentów, muszą je zaktualizować do końca sierpnia. Przepisy te wprowadzono w ramach prac nad implementacją przedłużenia unijnej ochrony do 2027 r. (PAP)
Ochrona tymczasowa w Polsce to unijny mechanizm prawny dający obywatelom Ukrainy uciekającym przed wojną legalny pobyt, dostęp do rynku pracy, opieki medycznej, edukacji oraz świadczeń społecznych bez konieczności przechodzenia przez tradycyjną i długą procedurę uchodźczą.
Co oznacza ochrona tymczasowa
- Legalny pobyt: Gwarantuje prawo do przebywania w Polsce (obecnie przedłużone na mocy decyzji UE do 4 marca 2027 r., z perspektywą dalszych decyzji).
- Status UKR: Przypisany do specjalnego numeru PESEL, który potwierdza uprawnienia i tożsamość w systemach państwowych.
- Automatyzm: Standardowe przedłużenie ważności dokumentów i pobytu nie wymaga składania nowych wniosków (jeśli tożsamość została zweryfikowana paszportem).
Główne korzyści i uprawnienia
- Dostęp do pracy: Prawo do wykonywania pracy w Polsce bez konieczności uzyskiwania zezwolenia na pracę oraz do zakładania jednoosobowej działalności gospodarczej.
- Opieka medyczna: Pełny dostęp do publicznej służby zdrowia (NFZ) na takich samych zasadach jak obywateli Polski.
- Edukacja i świadczenia: Prawo dzieci do nauki w polskich szkołach oraz dostęp do świadczeń rodzinnych i społecznych (np. programu 800+) na ogólnych zasadach.
-
Dokument elektroniczny: Możliwość posługiwania się cyfrowym dokumentem potwierdzającym ochronę w aplikacji mObywatel.