72 lata temu hitlerowcy wysadzili w powietrze Pawiak

72 lata temu hitlerowcy wysadzili w powietrze Pawiak

72 lata temu, 21 sierpnia 1944 roku, Niemcy wysadzili w powietrze więzienie na Pawiaku – największe niemieckie więzienie polityczne na terenie okupowanej Polski.

 

Według szacunków historyków, przeszło przez nie ponad 100 tysięcy osób. Około 37 tysięcy z nich zostało zamordowanych w egzekucjach, zginęło podczas przesłuchań w siedzibie Gestapo w Alei Szucha, bądź też zmarło w celach i więziennym szpitalu. Resztę wywieziono do obozów koncentracyjnych.
Pierwszych Polaków osadzano na Pawiaku na początku października 1939 roku. Aresztowań dokonywano na podstawie niemieckich list, na których znaleźli się działacze polityczni i samorządowi, członkowie różnych polskich organizacji, przedsiębiorcy i przedstawiciele świata kultury. Później na Pawiak trafiali też członkowie ruchu oporu i warszawiacy zatrzymywani w łapankach. Dla wielu był to pierwszy etap aresztu w drodze do niemieckich obozów koncentracyjnych.
Niemcy rozpoczęli przygotowania do likwidacji więzienia w końcu lipca 1944 roku z uwagi na zbliżający się front. Najpierw wysłano transport około 1400 mężczyzn do KL Gross-Rosen i około 400 kobiet do KL Ravensbrück. Podczas Powstania Warszawskiego, w dniach 13 i 18 sierpnia, w ruinach getta odbyły się ostatnie egzekucje więźniów. 20 sierpnia nastąpiła ewakuacja niemieckiej załogi więzienia, zaś 21 sierpnia 1944 roku Pawiak oraz sąsiadujące z więzieniem budynki zostały wysadzone w powietrze.
Pozostał po nim jedynie prawy słup bramy. Ocalał też wiąz, który rósł tuż obok niej po wewnętrznej stronie muru więziennego. Rodziny pomordowanych przez Niemców więźniów umieszczały na drzewie tabliczki z ich nazwiskami. Po wojnie wiąz stał się symbolem cierpienia Polaków. W 2004 roku, kiedy drzewo uschło, władze Warszawy podjęły decyzję, by z brązu odlać replikę wiązu. Rok później kopię ustawiono w miejscu, gdzie wcześniej rosło drzewo.
Obecnie na terenie Pawiaka znajduje się Muzeum Więzienia “Pawiak”, działające jako oddział Muzeum Niepodległości.

red./IAR



COMMENTS

WORDPRESS: 0