HomePILNE

72 lata temu Armia Czerwona wkroczyła do Warszawy

72 lata temu Armia Czerwona wkroczyła do Warszawy

72 lata temu, 17 stycznia 1945 roku żołnierze Armii Czerwonej weszli do Warszawy – miasta ruin. Jednostki radzieckie i oddziały 1. Armii Wojska Polskiego zajęły stolicę w jeden dzień. Walki trwały zaledwie kilka godzin, gdyż dowództwo niemieckie, obawiając się okrążenia, wycofało z miasta większość swoich sił. 

Dwa dni później, 19 stycznia, wojska polskie i sowieckie wzięły udział w defiladzie na gruzach stolicy. Lewobrzeżna Warszawa miała zburzonych 85 procent budynków. Nie było mostów, infrastruktury technicznej, budynków użyteczności publicznej, a także wielu zabytków. Ruiny były naszpikowane minami. Miasto sprawiało wrażenie wyludnionego, jednak w zburzonych domach ukrywało się około tysiąca osób, nazwanych później “warszawskimi robinsonami”.
W okresie PRL, 17 stycznia był obchodzony jako Dzień Wyzwolenia Warszawy, a komunistyczna propaganda utrzymywała, że wojska radzieckie wyzwoliły stolicę i położyły wielkie zasługi dla miasta. Ustanowiony przez Rosjan w 1945 roku Medal za Wyzwolenie Warszawy otrzymało ponad 620 tysięcy osób, w tym żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego.
Dopiero po 1990 roku do głosu doszli historycy, którzy podkreślali, że żołnierze sowieccy mogli wyzwolić stolicę w 1944 roku, gdy trwało Powstanie Warszawskie, a 17 stycznia 1945 roku trudno mówić o wyzwoleniu. Pojawiły się opinie, że 17 stycznia 1945 roku nastąpiła zamiana okupacji hitlerowskiej na radziecką.
Po zajęciu Warszawy rozpoczęto jej rozminowywanie i budowę mostu pontonowego na Wiśle. Warszawiacy zaczęli powracać do miasta. Do końca stycznia 1945 roku pomimo braku mieszkań, żywności, opału, oświetlenia i komunikacji, ludność stolicy wzrosła o 12 tysięcy osób. Już w marcu, wśród ruin działały pierwsze kawiarenki. Miasto nazywane przed wojną “Paryżem północy”, wracało do życia.

TS/IAR, Fot. Archiwum IPN

COMMENTS