HomeCiekawostki

30 grudnia – kalendarium historyczne

30 grudnia – kalendarium historyczne

30 grudnia – 365 dzień roku
Słońce w znaku Koziorożca wzeszło o godzinie 7.45, zajdzie o 15.32.
Dzień będzie trwał 7 godzin i 47 minut.

Imieniny obchodzą: Eugeniusz, Irma, Irmina, Katarzyna, Marceli, Rainer, Sabina i Sewer.

Kalendarium historyczne:

1644 -Zmarł Jan Baptista Helmont, flamandzki lekarz, fizjolog i alchemik. Dokonał wielu odkryć w zakresie fizyki i chemii, między innymi wprowadził termin „gaz” na określenie ciał lotnych, opisał dwutlenek węgla i dwutlenek siarki. W zakresie fizjologii badał sposoby odżywiania się roślin i wykazał, że ich wzrost odbywa się kosztem pobierania wody. Jego pisma „Ortus medicinae” zostały wydane w 1648 roku. Urodził się 12 stycznia 1580 roku.

1691 – Zmarł Robert Boyle, angielski chemik, fizyk, filozof, twórca definicji pierwiastka chemicznego, która do odkrycia pierwszych pierwiastków promieniotwórczych nie straciła na aktualności. W 1663 roku zastosował wskaźnik do odróżnienia kwasów od zasad. Był jednym z twórców nowoczesnej chemii. Współzakładał angielskie towarzystwo naukowe Royal Society. Urodził się 25 stycznia 1627 roku. 325 rocznica

1850 – Urodził się John Milne, angielski geolog i inżynier górnictwa, uważany za jednego z twórców sejsmologii, skonstruował między innymi pierwsze nowoczesne sejsmografy. Zmarł 31 lipca 1913 roku.

1865 – Urodził się Rudyard Kipling, brytyjski pisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1907 roku, autor słynnej powieści “Księga dżungli”. Był uważany za wielkiego “innowatora w sztuce opowiadań”. Jego dzieła są cenione za urozmaicony styl i potoczystość, a jego książki dla najmłodszych wpisały się do kanonu literatury dziecięcej. Zmarł 18 stycznia 1936 roku.

1867 – Urodziła się Wanda Siemaszkowa, aktorka i reżyser teatralny, dyrektor teatrów, między innymi w Warszawie i Lwowie, uważana za wybitną odtwórczynię ról w dramatach Stanisława Wyspiańskiego i Henryka Ibsena. Zmarła 6 sierpnia 1947 roku.

1877 -Zmarł Aleksander Wielopolski, hrabia, polityk konserwatywny, dyrektor Komisji Wyznań i Oświecenia Publicznego w rządzie Królestwa Polskiego, autor „branki”, która w 1863 roku przyspieszyła wybuch powstania styczniowego, twórca reform gospodarczych i społecznych w Królestwie. Urodził się 13 marca 1803 roku.

1881 – Urodził się Wiktor Thommee, generał WP. W kampanii polskiej 1939 roku dowodził Grupą Operacyjną “Piotrków” oraz Armią “Łódź”. Od 13 września przez ponad dwa tygodnie kierował obroną Twierdzy Modlin. (zm. 13.11.1962) 135 rocznica

1882 – Zmarł Wojciech Jastrzębowski, przyrodnik, profesor fizyki, zoologii, mineralogii i ogrodnictwa w Instytucie Agronomicznym. Autor wielu prac, w tym – “Historia naturalna”, “Klucz do układu przyrodzonego roślin”. Urodził się 19 kwietnia 1799 roku.

1888 – Urodził się Eugeniusz Kwiatkowski, polityk i działacz gospodarczy II Rzeczypospolitej, twórca czteroletniego planu inwestycyjnego, przewidującego rozbudowę infrastruktury, zwiększenie potencjału obronnego kraju i przygotowanie fundamentów dla przyszłej rozbudowy przemysłu, łącznie z aktywizacją Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Budowniczy portu w Gdyni. Współtwórca polskiego przemysłu chemicznego – w znacznym stopniu przyczynił się do rozwoju zakładów azotowych w Chorzowie i Tarnowie. Zmarł 22 sierpnia 1974 roku.

1900 – W Teatrze Wielkim, w Warszawie, odbyła się polska premiera baletu „Jezioro łabędzie” Piotra Czajkowskiego.

1901 – Urodził się Bronisław Dardziński, aktor teatralny i telewizyjny, lektor i aktor radiowy, dyrektor Teatru Polskiego Radia, reżyser słuchowisk i audycji literackich, między innymi powieści radiowej “W Jezioranach”. W okresie międzywojennym i po wojnie zagrał w kilkunastu filmach, w tym: “Sygnały”, “Dziewczyna szuka miłości”, “Głos ma prokurator”, “Faraon”. Był obsadzany głównie w rolach drugoplanowych. Zmarł 13 maja 1971 roku. 115 rocznica

1905- W Wiedniu odbyła się premiera operetki Franiciszka Lehára „Wesoła wdówka”.

1910 – Urodził się Paul Frederic Bowles, amerykański poeta, pisarz, tłumacz i kompozytor. Autor biografii, esejów, szkiców z podróży, poezji i opowiadań. Komponował muzykę do filmów, baletów, oper i sztuk teatralnych. Pracował z takimi reżyserami, jak Orson Welles, Elia Kazan i John Huston. Autor powieści „Pod osłoną nieba”, No więc dobrze”, i opowiadań – „Przyjaciel świata”. Zmarł 18 listopada 1999 roku.

1917 – Zmarł William Heerlein Lindley, angielski inżynier i projektant. Na przełomie XIX i XX wieku, wraz z ojcem Williamem Lindley’em oraz samodzielnie, tworzył systemy wodno-kanalizacyjne w wielkich miastach Europy. Nadzorował prace przy budowie sieci kanalizacyjnej w Warszawie. Stworzył też między innymi w całości podziemny system oczyszczania ścieków w Pradze. Urodził się 30 stycznia 1853 roku.

1922 – Na pierwszym zjeździe Rad Związku Republik Radzieckich wszystkie narodowe republiki połączyły się w jedno państwo – Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

1924 – Prezydent Polski Stanisław Wojciechowski wydał rozporządzenie z mocą ustawy o organizacji i administracji lasów państwowych. Było jednym z najważniejszych aktów prawnych nadających kształt i powołujących przedsiębiorstwo Polskie Lasy Państwowe

1924 -Edwin Hubble, amerykański astronom, opublikował informacje o odkryciu innych niż nasza galaktyk.

1928 – Urodził się Bo Diddley, właściwie Elias Bates McDaniel, amerykański wokalista, skrzypek i gitarzysta, kompozytor i autor tekstów, mistrz murzyńskiego rhythm and bluesa. Zdefiniował rolę sekcji rytmicznej, jest autorem większości schematów rytmicznych używanych w rocku do dziś. Zmarł 2 czerwca 2008 roku.

1938 – Zmarł Aleksander Kakowski, arcybiskup metropolita warszawski, członek Rady Regencyjnej i ostatni prymas Królestwa Polskiego. Urodził się 5 lutego 1862 roku.

1939 -Zginął Franciszek Barcz, działacz narodowy na Powiślu, Warmii i Mazurach, współorganizator Związku Polaków w Prusach Wschodnich. W listopadzie 1939 roku został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Stutthofie i tam zamordowany. Urodził się 12 lutego 1892 roku.

1944 -Zmarł Romain Rolland, francuski pisarz i muzykolog, ojciec “powieści rzeki”. Profesor muzykologii na Sorbonie. Autor dramatów, powieści: „Jan Krzysztof”, „Dusza zaczarowana”, „Colas Breugnon”, „Gra miłości i śmierci”, biografii: „Beethoven”, Mahatma Gandhi”, „Żywot Michała Anioła”, a także “Dziennika z lat wojny”. W 1915 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Urodził się 29 stycznia 1866 roku.

1947 – W Łodzi powstało Studio Małych Form Filmowych “Semafor”. Pierwszy lalkowy film animowany, który opuścił Studio to “Za króla Krakusa” w reżyserii Zenona Wasilewskiego.

1947 – Urodził się Jeff Lynne, angielski gitarzysta, wokalista i producent muzyczny, założyciel zespołu Electric Light Orchestra, z którym w latach 1971 -1986 odnosił sukcesy na całym świecie. Producent nagrań Paula McCartneya.

1947 -Zmarł Han van Meegeren, holenderski malarz, który zyskał rozgłos jako fałszerz obrazów. W doskonały sposób podrabiał dzieła holenderskich mistrzów XVII wieku, zwłaszcza Jana Vermeera. Robił to w taki sposób, że wybitni znawcy uznawali je za oryginały. Urodził się 10 października 1889 roku.

1956 – W Warszawie urodził się Jacek Wszoła, lekkoatleta, który specjalizował się w skoku wzwyż. Dwukrotny medalista igrzysk olimpijskich – w 1976 roku w Montrealu zdobył złoty medal, a w 1980-ym w Moskwie – srebrny. 60 rocznica

1968 – Zmarł Trygve Lie, norweski polityk, w latach 1946 -1952 – pierwszy Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych. Urodził się 16 lipca 1896 roku.

1971 – Zmarł Zbigniew Burzyński, pilot i konstruktor balonów. Dwukrotnie zdobył Puchar Gordona Bennetta. Ustanowił rekord wysokości lotu balonem, osiągając blisko 11 tysięcy metrów. Wieloletni przewodniczący Komisji Balonowej w Warszawie, członek Międzynarodowej Komisji Balonowej w Paryżu. Urodził się 31 marca 1902 roku. 45 rocznica

1975 – Urodził się Eldrick „Tiger” Woods, amerykański gracz w golfa, jako 29-latek stał się posiadaczem dziewięciu najważniejszych zawodowych tytułów mistrzowskich, obecnie uznawany za jednego z najważniejszych przedstawicieli tej dyscypliny.

1977 – Królowa Elżbieta II przekazała premierowi Kanady swoje uprawnienia w tym państwie, między innymi wypowiadanie wojny, podpisywanie traktatów i mianowanie ambasadorów. Od tej pory jej obowiązki w Kanadzie mają charakter wyłącznie reprezentacyjny.

1981 – Stan wojenny: zapadł wyrok w procesie Andrzeja Słowika i Jerzego Kropiwnickiego, oskarżonych o kontynuowanie działalności związkowej po 13 grudnia 1981 roku, zorganizowanie i przeprowadzenie akcji protestacyjnej w siedzibie Zarządu Regionu, a także o wzywanie do powołania komitetów strajkowych i rozpoczęcia strajku powszechnego. Zostali skazani na 4,5 roku pozbawienia wolności i 4 lata pozbawienia praw publicznych. W marcu 1982 roku Sąd Najwyższy zwiększył karę pozbawienia wolności do 6 lat. 35 rocznica

1986 – Zmarł Jerzy Kwiatkowski, filolog, poeta, uczestnik powstania warszawskiego. Autor prac: “Klucze do wyobraźni”, “U podstaw liryki Leopolda Staffa”, “Świat poetycki Juliana Przybosia”. (ur. 03.06.1927) 30 rocznica

1991 – Powołano Międzypaństwowy Komitet Lotniczy (MAK) z siedzibą w Moskwie. Ma na celu badania przyczyn cywilnych wypadków lotniczych na terenie państw będących wcześniej republikami Związku Radzieckiego, a następnie skupionych wokół Wspólnoty Niepodległych Państw. 25 rocznica

1995 – Zmarła Maria Kann, pisarka, autorka utworów dla dzieci i młodzieży. Zadebiutowała w 1932 roku na łamach prasy harcerskiej. W czasie okupacji niemieckiej działaczka podziemia kulturalnego. Autorka powieści: „Pilot gotów”, „Góra Czterech Wiatrów”, „Owcze ścieżki”, „Baśń o srebrnorogim jeleniu”, „Błękitna planeta”. Urodziła się 11 maja 1916 roku.

1998 – Zmarł Keisuke Kinoshita, japoński reżyser filmowy i telewizyjny. Miał w dorobku blisko 50 filmów, między innymi, “Carmen wraca do domu”, “Dwadzieścia cztery źrenice”, „Człowiek zwany Dora-heita”, „Wieczna miłość”. Urodził się 5 grudnia 1912 roku.

2000 – Zmarł Jan Łazorek, malarz związany z Kazimierzem Dolnym, uczestnik wielu wystaw indywidualnych i zbiorowych. Jego prace znajdują się w muzeach, w polskich placówkach dyplomatycznych, a także w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą. (ur. 1938)

2000 – Zmarł Stanisław Broniewski, pseudonim “Orsza”, naczelnik Szarych Szeregów, pułkownik Wojska Polskiego, działacz ruchu oporu, dowódca Akcji pod Arsenałem w 1943 roku. Był przewodniczącym Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, prezesem Rady Naczelnej Stowarzyszenia Szarych Szeregów. Odznaczony Orderem Orła Białego i Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Urodził się 29 grudnia 1915 roku.

2004 -Zmarł Angeles Artie Shaw, amerykański klarnecista jazzowy, lider swingujących big-bandów. Jego słynne nagranie tematu Cole’a Portera “Begin the Beguine” z 1938 roku zostało uznane za za kanon gatunku. W połowie lat 50. XX wieku zakończył karierę muzyczną. W 2004 roku otrzymał honorową nagrodę Grammy za całokształt działalności artystycznej. Urodził się 23 maja 1910 roku.

2006 – Wykonano wyrok na byłym dyktatorze Iraku Saddamie Husajnie. Został skazany na powieszenie, za zbrodnie przeciwko ludzkości. Został skazany już w pierwszym z toczących się przeciwko niemu procesów za zamordowanie 148 szyitów z wioski Dudżail w odwecie za zamach na jego życie w 1982-im Od sierpnia 2006 roku był też sądzony wraz sześcioma innymi osobami w drugim procesie, za ludobójstwo na Kurdach w latach 1987 – 88. Husajn rządził Irakiem przez 24 lata. Został obalony w 2003 roku, wskutek interwencji zbrojnej pod dowództwem Stanów Zjednoczonych. Wywołał wojny z Iranem oraz Kuwejtem, które Irak przegrał. Wskutek tej polityki kraj został objęty międzynarodowym embargiem, które przyczyniło się do jego wyniszczenia. Urodził się 28 kwietnia 1937 roku. 10 rocznica

2006 – Baskijska organizacja terrorystyczna ETA przeprowadziła zamach na lotnisku w Madrycie. Zginęły 2 osoby, a około 50 zostało rannych. 10 rocznica

2011 – Zmarł Mirko Tremaglia, włoski polityk, prawnik, od 1972-go do 2011 rokuposeł do Izby Deputowanych. W latach 2001- 2006 sprawował urząd ministra do spraw Włochów poza granicami kraju w drugim i trzecim rządzie Silvia Berlusconiego. Doprowadził do przyznani Włochom mieszkającym za granicą prawa do wybierania własnych posłów i senatorów w kilku okręgach wyborczych. (ur. 17.11.1926) 5 rocznica

2012 – Zmarła Rita Levi-Montalcini, włoska lekarka embriolog i neurolog, profesor Washington Uniwersity w Saint Louis, członek Papieskiej Akademii Nauk. Prowadziła badania dotyczące wzrostu komórek nerwowych. Za odkrycia o istotnym znaczeniu dla zrozumienia mechanizmów regulujących wzrost komórek i narządów zwierząt i ludzi otrzymała w 1986 roku, wspólnie ze Stanleyem Cohenem, Nagrodę Nobla. Urodziła się 22 kwietnia 1909 roku.

2013 – 16 osób zginęło, a 27 zostało rannych w wyniku samobójczego zamachu bombowego na trolejbus w rosyjskim
Wołgogradzie. Dzień wcześniej również w wyniku samobójczego ataku w mieście zginęło 18 osób, a około 50 zostało rannych.

2014 – Zmarł Marian Jurczyk, polityk, samorządowiec, związkowiec, działacz opozycji antykomunistycznej. Był senatorem. IV kadencji. W latach 1998 – 2000 oraz 2002 – 2006 pełnił funkcję prezydenta Szczecina. (ur. 16.10.1935)

30 grudnia – Święto Świętej Rodziny, obchodzone w Kościele katolickim.

IAR/K.Koziełł, Fot. Dreamstime.com

COMMENTS